پوستر undefined

فیلم‌ سینمایی |درام ، کمدی

باردو

Bardo

- /۱۰
امتیاز سلام سینما

از ۰ رای

منتقدان:

۶.۵

امتیاز دهید:

یک خبرنگار مشهور مکزیکی بعد از مدتی به خانه بازمی‌گردد؛ اما این آغاز دردسرهای او است چون باید با مسائلی همچون بحران هویت، روابط خانوادگی و خاطرات گذشته‌اش رو به رو شود.

نقدهای بلند فیلم باردو

بازگشت پرفراز و نشیب الخاندرو اینیاریتو به مکزیک


ترجمه اختصاصی سلام سینما

باردو اولین فیلم الخاندرو گونسالس اینیاریتو است که پس از دو دهه – یعنی از زمان فیلم عشق سگی (2000)- بالاخره در مکزیک فیلم‌برداری شد. "باردو" گرچه یک کمدی حماسی نامیده می‌شود، اما به طرز هنرمندانه‌ای با استفاده از جلوه‌های بصری اغواکننده‌‌ای که فیلم‌بردار صاحب‌نامش داریوش خنجی آفریده بین واقعیت و رویا غوطه‌ور است.

با مدت زمان 3 ساعت، محصول نتفلیکس چیزی بیش‌تر از یک فیلم به نظر می‌آید. گرچه با رها شدن در ریتم دل‌فریب و خط داستانی گمراه‌کننده‌اش هرگز حوصله‌ی آدم سر نمی‌رود، اما در برخی موارد فیلم از اتهام تقلید بیش از حد از اینطور چیزها (1979) و زیبایی بزرگ (2013) تبرئه نمی‌شود.

ممکن است با خود بگویید کاش اینیاریتو هم مانند دوستش آلفونسو کوارون که تمرکزش را روی رم - زادگاه و محل خاطرات کودکی‌اش - گذاشت، بیشتر توجهش معطوف زادگاهش می‌کرد. اما این فقط یک نظر شخصی است. گرچه پرداختن به موضوعات هویتی‌ای مانند فلسفه‌ی مرگ، تبعید، رنج از دست دادن عمر و شکنجه‌های خاطرات هیجان‌انگیز به نظر می‌رسد، اما عامل مهمی مانند خاطرات آزاردهنده‌ای که از ستم استعمارگران به یاد او مانده را هم نباید فراموش کرد.

اینیاریتو نویسندگی این پروژه را به کمک نیکلاس گیاکوبونه که در بردمن و زیبا هم همکارش بود، به سرانجام رسانده. شخصیت اصلی فیلم سیلوریو (دنیل خیمنس کاچو) روزنامه‌نگار نامدار مکزیکی است که بیست سال اخیر را در لس‌آنجلس گذرانده و در پی بردن جایزه‌ی بین‌المللی معتبری در شهر مکزیکوسیتی است.

فیلم با سایه‌های مردی که هرگز نمی‌بینم شروع می‌شود. مردی که در حال عبور از بیابانی بی‌نام‌ونشان است و همچنین بلند شدن یک هواپیما. این صحنه‌ها در پایان دوباره تکرار می‌شوند؛ اما این بار برای سیلوریو همه چیز واضح‌تر است.

سپس با صحنه‌ای ابزورد مواجه می‌شویم. دوربین خنجی راهروی بیمارستان را به تصویر می‌کشد و سیلوریویی که منتظر به دنیا آمدن پسرش است. اما پزشکان به مادر (گریسلدا سیسیلیانی) خبر می‌دهند که فرزندش فعلاً به دنیا نخواهد آمد. بعدها آن طفل معصوم را بالاخره می‌بینیم؛ اما این بار در موقعیت نه‌چندان مناسبی مثل رابطه دهانی. به‌تدریج دوزاری‌مان می‌افتد که پسرک فقط یک روز پس از به دنیا آمدنش درگذشته و مانند دو فرزند دیگرشان لورنزوی نوجوان و کامیلای حدوداً 20 ساله، تبدیل به یک تراژدی ابدی برای سیلوریو و لوسیا شده است.

وقتی که خبر برنامه‌ی آمازون برای خرید ایالت باخای مکزیک منتشر می‌شود، سیلوریو در حال آماده شدن برای شرکت در مراسم جایزه و تشریفات مربوطه است. یا بهتر است بگوییم در حال دست‌وپنجه نرم کردن با احساسات وطن‌پرستانه‌اش می‌باشد.

در قلعه‌ی چپولتپک در مکزیکوسیتی، سفیر ایالات متحده صحبت راجع به نوشته‌های سیلوریو درباره جنگ مکزیک و امریکا در دهه‌ی 1800 میلادی است. او مستندسازان را به بازآفرینی کامل و بی‌کم‌ و کاست نبردی که در آن منطقه رخ داده دعوت می‌کند.

وقتی سیلوریو در حال پرسه زدن در خیابان‌های پایتخت است، با تاریخ مکزیک روبرو می‌شویم. در ابتدا او را آرام و خونسرد می‌بینیم؛ اما رفته‌رفته آکنده از تنش و هیاهو به نظر می‌رسد. در نهایت او سر از کوهستان درمی‌آورد، در حالی ‌که با اجساد برهنه‌ی مکزیکی‌ها احاطه شده. سپس سیلوریو با  ارنان کورتس سردار اسپانیایی فاتح امپراتوری آزتک مواجه می‌شود.

این جلوه‌ها از تاریخ وحشی مکزیک به همراه معنویت و فرهنگ آن با بحران‌های حال حاضر مکزیک در هم‌آمیخته می‌شود. صحنه‌های تاریخی، انبوه مهاجرت به‌سوی مرزهای شمالی را نشان می‌دهد و از این طرف سیلوریوی روزنامه‌نگار را می‌بینیم که در حال صحبت با هم‌میهنانش درمورد فقر، جنایت‌ها و خشونت است.

این جزئیات دست در دست هم تصویر بزرگی را خلق کرده‌اند. مسحورکننده‌ترین صحنه اما مربوط به جشن دریافت جایزه است. جایی که تمام همکاران، خانواده و دوستان قدیمی سیلوریو دور هم جمع شده‌اند و خنجی با زبردستی هرچه تمام‌تر در میان جمعیت حرکت می‌کند و ما را مست هنرمندی‌اش می‌کند.

در تراس سیلوریو در حال کلنجار رفتن با دوست قدیمی‌اش که از دست‌اندرکاران یک برنامه تلویزیونی درجه چندم است، دیده می‌شود. او سیلوریو را مقصر حادثه‌ای می‌داند که در پخش زنده‌ی برنامه اتفاق افتاده. در همین حین سیلوریو که از کوره در رفته، او را یک وطن‌پرست میان‌مایه‌ی پست و احمق که به حماقت خود افتخار می‌کند، خطاب می‌کند.

سیلوریو پس از دریافت جایزه از روبرو شدن با یکی از مقامات دولتی امتناع می‌کند و فوراً به بخش مردان می‌رود. در آنجا او با پیکر بی‌جان پدرش مواجه می‌شود در حالی ‌که هیچوقت نتوانسته بود به پسرش بگوید که چقدر باعث افتخارش است. در همین لحظه آن جمله‌ی پدرش به یادش می‌آید که می‌گفت:" طعم جرعه‌ای از موفقیت را را بچش اما فورا آن را به بیرون تف کن، در غیر این صورت تبدیل به سمی مهلک خواهد شد." سیلوریو از در خارج می‌شود و با عبور از راهروی تاریک به اتاق کودکی‌اش می‌رود، جایی که زمانی مبدا تمام فانتزی‌هایش بود. در این هنگام، او دوباره با وحشت‌هایش گلاویز می‌شود. یکی ترس از مرگ و دیگری به جا گذاشتن میراثی بیهوده و پوچ.

جنبه‌ی احساسی داستان هم مربوط به رنج سیلوریو در دوری از وطن است. لورنزو پدرش را مهاجر درجه یک می‌نامد و به او بابت تمام از خودگذشتگی‌هایش مفتخر است. هنگامی که در فرودگاه لس‌آنجلس، مأمور با کنایه به او گوشزد می‌کند که با توجه به وضعیت اقامتش، اجازه ندارد امریکا را وطن بداند، قلب بیننده به درد می‌آید.

در سکانس پایانی، سیلوریو در حالی مشاهده می‌شود که با آمیزه‌ای اجتناب‌ناپذیر از پشیمانی، سردرگمی و حیرت روبروست. همان جا که اعتراف می‌کند: "موفق شدن بزرگ‌ترین شکستم بود."

میزان استقبال بینندگان از این ماجراجویی اگزیستانسیال در هویت فردی، حرفه‌ای و ملی عمیقاً به سلیقه‌ی شخصی آنها بستگی خواهد داشت. حتی پس از 3 ساعت، سیلوریو همان قدر گریزان به نظر می‌رسد که در ابتدا بود، با این وجود خیمنس کاچو به اندازه‌ای مهربان به نظر می‌رسد که سکانس‌های خانوادگی هم طبیعی جلوه کنند. 

منبع: هالیوود ریپورتر

مترجم: وحید فیض خواه


باردو Bardo (2022)

تاریخ اکران: 1 سپتامبر 2022

کارگردان: الخاندرو گونزالز اینیاریتو

نویسنده: الخاندرو گونزالز اینیاریتو، نیکلاس گیاکوبونه

توزیع‌کننده: نتفلیکس

بازیگران: خیمینا لامادرید، دانیل خیمنس کاچو، آندرس آلمیدا، عمر لیوا، مار کاررا، متئورا فونتانا، گریس شن، فرانسیسکو روبیو، فابیولا گواخاردو، گرانتام کلمن

فیلمبردار: داریوش خنجی

تدوین: مونیکا سالازار

موسیقی: برایس دسنر

خلاصه داستان: یک خبرنگار مشهور مکزیکی بعد از مدتی به خانه بازمی‌گردد؛ اما این آغاز دردسرهای او است چون باید با مسائلی همچون بحران هویت، روابط خانوادگی و خاطرات گذشته‌اش رو به رو شود. 

بستن

زمانِ تن‌هایی آدم


  

«باردو» ساخته "آلخاندرو گونزالس ایناریتو" نه برای بازی با خاطراتِ یک شبهِ‌روشن‌فکر روزنامه‌نگار بلکه برای حفظ حریم زمان در تعریف سینما از خاطره و رویا؛ باید ستوده شود. فیلمی که به معنای عام کلمه بازی با خاطرات و وقایع‌پنداری‌غیرارادی آن را زبردستانه می‌شناسد و به صورت خاص به اهمیت رویا در زمان حال می‌پردازد. با اُپِنینگ فیلم متفاوت بودن آن از هرآن‌چه در سینما دیده‌اید مشخص می‌شود و در ادامه بر این تفاوت صحه می‌گذارد. سایه‌ای که می‌دود، سایه‌ای که پرواز می‌کند و سایه‌ای که صدای نفس نفس زدنش به گوش می‌رسد، همان سایه خیال است که ایناریتو از تاباندن نور بر ذهن شخصیت با زاویه‌ای پنهان ایجاد کرده. در ادامه کودکی متولد می‌شود و... . سینما محفلی برای اندیشیدن در قاب آرزوها است، آرزوهایی که خود خاطره‌اند.

*میز صبحانه 

باید به این نکته اشاره کنم که زمان در سینمایی «باردو» به دو بخش تقسیم می‌شود. بخش انتزاعی و بخش تجربی. در بخش انتزاعی آن‌چه را می‌بینیم سخت باور می‌کنیم؛ مانند دنبال کردن ماهی توسط گاما در قطار. در بخش تجربی اما آن‌چه دیده می‌شود گویی همه تجربیات ما از زندگی است. و بیشترین اهمیت فیلم، برای من، بخش تجربی آن است. فیلم یک فاجعه را آن‌چنان هیجان‌انگیز روایت می‌کند که هیچ اندوهی احساس نمی‌شود اما همه اندوه از خاطراتی است که فیلم بازسازی کرده است. تصویر داریوش خنجی قرار نیست تفاوتی در خودستایی ایناریتو ایجاد کند بلکه تاکید قدرتمندی است بر تمامیت یک وجود متکبر. «باردو»  حالتی انتقالی میان مرگ و تولدی دوباره است که پس از مرگِ گوتاما بودا به وجود آمد و تعدادی از راهبان بودا چنین واقعه‌ای را پذیرفتند و ریشه بودایی آن به معنای آزادی از طریق شنیدن در طول برزخ است. در این که معنای تحت‌اللفظی آن به شکل متقنی قرار نیست همه آن‌چه ایناریتو در فیلم‌نامه نوشته را به تصویر بکشد، هیچ شکی نیست؛ چرا که ایناریتو به دنبال ریشه‌یابی حقیقت در فیلم خود نیست بلکه حقیقت را در ذهن خود ریشه افکنی می‌کند. آن‌چه معنای صریح فیلم را می‌رساند خاطرات ارادی است که غیرارادی پنداشته می‌شوند. آیا زندگی بیرون از ذهن انسان جریان دارد؟ از نظر فیزیکی زندگی هیچ ربطی به رویای ذهنی ما ندارد اما به لحاظ روانی و احیانا شیمیایی، زندگی همه آن‌ است که در ذهن ما اتفاق می‌افتد. به واقع کسی که ذهنی برای خاطره پردازی و انباشت خاطرات نداشته باشد، زندگی نمی‌کند. به گفت‌وگویی که تقریبا دقایق 45 تا 50 فیلم میان گاما و پسرش شکل می‌گیرد توجه کنید. علاوه‌بر آن‌که در فیلم‌برداری «باردو» از لنز واید، فاصله کانونی لنز از سنسور کوتاه‌تر است، استفاده شده اما مشخصا در این پلان به کارکرد لنز دوربین توجه کنید. دوربین تنها وقتی Track Back  می‌شود که فرزند از پدرش نا امید شده. در همه لحظات گفت‌وگو سر میز صبحانه دوربین در حال همراهی با احساسات پدر و فرزند است و مدام  Track In می‌شود. این نزدیک شدن به احساسات اگرچه با سرعت بسیار کندی همراه است اما به واقع شیوه‌ای متمایل کننده است. آن‌چه بیننده می‌بیند با آن‌چه از شنود یک رابطه احساس می‌شود علاوه‌بر تفاوت تمایز در زمان و ذهن است. 

*گذشته

فیلم برای تن‌هایی ساخته شده است. «باردو» سکوتی است بین دو شعار که در ابتدا می‌میرد و در نهایت متولد می‌شود. اگرچه معنای تولد، در این شعار و این فیلم، با مرگ یک است اما هیجان زیستن با خاطرات امید را در زمان حال خلق می‌کند. به این معنا که یک انسان، تنها از زمان و به خاطر سپردن آن می‌تواند لذت ببرد. فیلم‌برداری Long take قرار نیست چیزی از واقعیت زمان را برای بیننده بازسازی کند بلکه تلاشی است برای بازسازی واقعیتی که در ذهن به وجود آمده است. در همین راستا آن‌چه اتمسفر فیلم را تشکیل می‌دهد پویایی در زمان حال است. زمان حال اگرچه به خودی خود منفعل و ساکن است اما در ذهن جریانی بی‌نهایت دارد. آینده در زمان حال پیش بینی می‌شود و گذشته مرور. آنچه در «باردو» و از نظر فلسفی نیز این‌گونه تعریف می‌شود، زمان تنها در گذشته قابل معنا شدن است و آینده بی‌معنا است اما سوالی که برای بیننده طرح می‌شود آن است که: آیا آینده همان گذشته در حال تکرار به شکل دیگر و شاید بزرگتر نیست؟ از نظر روبر مرل، رمان نویس فرانسوی، زمان همواره در حال تکرار است. پس از تماشای این فیلم باید این‌گونه نوشت که: زمان همواره در حال تکرارِ دروغی بزرگتر از گذشته تجربه شده خود است. آنچه در فیلم گذشته است تاریخ بشری است که دیگر از متولد شدن بیزار است و شاید دیگر با هیچ تولدی خوشحال نشود.

نویسنده: علی رفیعی وردنجانی

بستن

نقدهای کوتاه فیلم باردو


نویسنده

دیوید رونی

شاید بهتر بود آلخاندرو گونزالز ایناریتو، مثل هم دانشگاهی خود، آلفونسو کوارون و فیلم «روما» (Roma) تمرکز خود را بیشتر می‌کرد، اما فیلم «باردو» بسیار شخصی، تفکربرانگیز و درباره هویت فرهنگی و فردی است. این فیلم به دنبال اخلاقیات و احساسات درهم‌پیچیده یک مهاجر می‌گردد.

نویسنده

تاد مک‌کارتی

فیلم «باردو» شخصی‌ترین اثر آلخاندرو گونزالز ایناریتو و یک اثر هنری بزرگ است که این کارگردان در طول کارنامه موفق خود، در حال ساخت و پرداخت آن بوده است. یک داستان نیمه زندگی‌نامه‌ای خیالی که عده کمی از کارگردانان به آن پرداخته‌اند. اکثر کارگردانان بالا و پایین، شکست و موفقیت‌های زیادی دارند، اما آلخاندرو گونزالز ایناریتو سوار این ترن هوایی نشده و از این قاعده مستثنی است.

نویسنده

اونی گلیبرمن

آلخاندرو گونزالز ایناریتو یک صفحه، در واقع یک کتاب کامل از فیلم «8 ½» فلینی قرض گرفته و درمورد روزنامه‌نگاری است که از ترس و فانتزی‌ها و بیشتر از همه چیز، از خودش لبالب است. فیلم «باردو» اولین فیلم این کارگردان در 22 سال گذشته است که در مکزیک ساخته و در تمام صحنه‌های آن سختی‌هایی که کشیده را می‌توان بو کشید و لمس کرد.