جانشین سریال «بلید رانر» در اپل تی‌وی؛ اقتباس ۱۰ قسمتی از یکی از تأثیرگذارترین رمان‌های علمی‌تخیلی

ترجمه اختصاصی سلام سینما؛ نگار رعنایی| فرنچایز Blade Runner با سریال آینده Blade Runner 2099 محصول پرایم ویدیو، قرار است جهان داستانی خود را گسترش دهد؛ اما اپل تی‌وی نیز تنها چند ماه پس از این مجموعه، با سریال Neuromancer وارد رقابت در قلمرو آثار سایبرپانک خواهد شد. این مجموعه بر اساس رمانی تأثیرگذار ساخته شده است که می‌تواند بار دیگر این زیرژانر علمی‌تخیلی را به جریان اصلی سرگرمی بازگرداند.

سریال Neuromancer با اقتباس از رمانی به همین نام نوشته ویلیام گیبسون، در تاریخ ۲۲ ژانویه ۲۰۲۷ (۲ بهمن ۱۴۰۵) از اپل تی‌وی پخش خواهد شد. نکته جالب این است که کتاب گیبسون و فیلم Blade Runner ساخته ریدلی اسکات، پیوند تاریخی و مضمونی نزدیکی با یکدیگر دارند. رمان Neuromancer تنها دو سال پس از اکران فیلم اسکات منتشر شد و شباهت‌های میان این دو اثر، حتی نویسنده رمان را نیز نگران کرده بود.

گیبسون پس از تماشای Blade Runner در سینما، متوجه شباهت‌های قابل‌توجه آن با داستان خود شد. با این حال، او و ریدلی اسکات بعدها دریافتند که هر دو از مجله کمیک فرانسوی Métal Hurlant و نسخه انگلیسی‌زبان آن، Heavy Metal، تأثیر گرفته‌اند. این موضوع بخشی از هم‌پوشانی‌های مضمونی و بصری میان دو اثر را توضیح می‌دهد.

اکنون، چند دهه پس از انتشار رمان و اکران فیلم، هر دو جهان داستانی بار دیگر در آستانه جلب توجه گسترده مخاطبان قرار دارند؛ یکی با گسترش دنیای سینمایی خود و دیگری با اقتباسی تلویزیونی که سال‌ها انتظارش می‌رفت.

پس از چندین تلاش ناموفق، Neuromancer سرانجام به تلویزیون می‌رسد

ریدلی اسکات در فیلم Blade Runner توانست عناصر رمان Do Androids Dream of Electric Sheep? نوشته فیلیپ کی. دیک را با موفقیت به پرده سینما منتقل کند و مفاهیم اصلی آن را در قالبی بصری و تأثیرگذار به نمایش بگذارد. با توجه به تأثیر گسترده رمان Neuromancer بر ادبیات علمی‌تخیلی، این اثر ویلیام گیبسون نیز شایستگی اقتباسی در همین سطح را داشت؛ با این حال، سال‌ها هیچ اقتباس پرهزینه‌ای از آن به مرحله تولید نرسید.

در طول سال‌های گذشته، طرح‌های متعددی برای ساخت فیلمی بر اساس Neuromancer مطرح شدند. یکی از این پروژه‌ها قرار بود با حضور وینچنزو ناتالی، کارگردان فیلم Cube، ساخته شود؛ اما هیچ‌کدام از این تلاش‌ها از مراحل اولیه تولید فراتر نرفتند. در نتیجه، این تصور شکل گرفت که پیچیدگی‌های داستانی و جهان خاص رمان، اقتباس از آن را به کاری تقریباً ناممکن تبدیل کرده است.

اکنون، پس از دهه‌ها که Neuromancer را اثری «غیرقابل اقتباس» می‌دانستند، این رمان سرانجام راه خود را به تلویزیون باز می‌کند. هرچند هنوز مشخص نیست سریال اپل تی‌وی تا چه اندازه می‌تواند روایت متراکم و پیچیده سایبرپانک کتاب را به‌درستی بازآفرینی کند، نخستین تصاویر منتشرشده از آن امیدبخش به نظر می‌رسند. سابقه موفق اپل تی‌وی در اقتباس از آثار علمی‌تخیلی ادبی نیز می‌تواند نشانه مثبتی برای این مجموعه باشد.

شباهت‌های Neuromancer و Blade Runner 2099 فراتر از انتظار است

ارتباط تاریخی میان Blade Runner و Neuromancer تنها یکی از دلایلی است که این دو مجموعه را به یکدیگر نزدیک می‌کند. بررسی دقیق‌تر سریال Neuromancer اپل تی‌وی و Blade Runner 2099 محصول پرایم ویدیو نیز شباهت‌های جالبی میان آن‌ها آشکار می‌کند.

هر دو اثر در دهه ۱۹۸۰ تأثیر چشمگیری بر شکل‌گیری زیرژانر سایبرپانک گذاشتند؛ جریانی که ترکیبی از فناوری‌های پیشرفته، جوامع نابرابر، قدرت شرکت‌های بزرگ و بحران هویت انسانی را به تصویر می‌کشد. تأثیر این دو اثر همچنان در فیلم‌ها و سریال‌های علمی‌تخیلی دیده می‌شود و ایده‌های مطرح‌شده در آن‌ها طی سال‌های گذشته بارها در آثار مختلف بازآفرینی شده‌اند.

اکنون اقتباس‌های تازه از این دو جهان وظیفه دارند ضمن حفظ عناصر اصلی آثار مبدأ، آن‌ها را برای مخاطبان امروزی نیز جذاب و ملموس کنند. زمانی که Blade Runner و Neuromancer برای نخستین بار منتشر شدند، جهان سایبرپانک آن‌ها تصویری فرضی از آینده به شمار می‌رفت؛ اما بسیاری از ایده‌هایشان امروز بیش از هر زمان دیگری به واقعیت نزدیک شده‌اند.

در اوایل دهه ۱۹۸۰، مفاهیمی مانند ماتریکس یا فضای سایبری، انسان‌های مصنوعی مهندسی‌شده و فناوری‌های پیشرفته ارتباطی، تصاویری شگفت‌انگیز از آینده بودند. امروزه، هوش مصنوعی مولد، رابط‌های عصبی و نظارت گسترده شرکت‌های بزرگ فناوری به بخش‌هایی از واقعیت زندگی انسان تبدیل شده‌اند.

همین تغییرات فرصتی فراهم می‌کنند تا Blade Runner و Neuromancer ارتباط عمیق‌تری با مخاطبان معاصر برقرار کنند. این آثار می‌توانند نشان دهند که چگونه مرز میان علمی‌تخیلیِ مبتنی بر پیش‌بینی آینده و واقعیت روزمره‌ای که بیش از پیش تحت تأثیر فناوری قرار گرفته، در حال محو شدن است.

با آغاز پخش Neuromancer و انتشار Blade Runner 2099، هر دو فرنچایز فرصتی تازه برای بازتعریف جایگاه سایبرپانک در فرهنگ عامه خواهند داشت؛ ژانری که ایده‌هایش زمانی تخیلی به نظر می‌رسیدند، اما اکنون شباهت فزاینده‌ای به جهان واقعی پیدا کرده‌اند.