چرا استودیوهای بزرگ از جشنواره‌های فیلم فاصله گرفته‌اند؟

ترجمه اختصاصی سلام سینما - نگار رعنایی: امسال در برلیناله بیش از ۲۰۰ فیلم نمایش داده می‌شود، اما حتی یک فیلم استودیویی در میان آن‌ها نیست؛ روندی که فقط مختص برلین نیست. تقریباً هیچ‌یک از فیلم‌های بزرگ ۲۰۲۵، از جمله (Sinners)، (One Battle After Another)، (Zootopia 2)، (F1: The Movie) و (Weapons)، مسیر جشنواره را انتخاب نکرده‌اند. تنها استثنا، (Mission: Impossible – The Final Reckoning) بود که در کن اکران شد.

به گفته تریشا تاتل، مدیر جشنواره برلین، این موضوع بیش از آنکه درباره برلیناله باشد، بازتابی از وضعیت کلی بازار است: استودیوها نگران‌اند که نقدهای زودهنگام کنترل آن‌ها بر کمپین تبلیغاتی را از بین ببرد. یک مدیر بازاریابی نیز می‌گوید: «اگر تماشاگران جشنواره فیلم را دوست نداشته باشند، کمپین شما قبل از شروع تمام می‌شود.»

این ترس ریشه در شکست‌های پرهزینه دارد. نمونه بارز، (Joker: Folie à Deux) است که در ونیز ۲۰۲۴ با نقدهای منفی روبه‌رو شد و تنها ۲۰۰ میلیون دلار فروخت—در حالی که قسمت اول پس از بردن ونیز به یک میلیارد دلار رسید. (Furiosa) و (Horizon) نیز پس از اکران در کن با شکست تجاری مواجه شدند؛ حتی تشویق‌های طولانی جشنواره هم کمکی نکرد.

البته جشنواره‌ها مقصر اصلی نیستند. فیلم‌هایی مانند (Beetlejuice Beetlejuice) و (Mission: Impossible) پس از اکران جشنواره‌ای موفق بودند. بسیاری از فیلم‌سازان بزرگ، از لانتیموس و وس اندرسن گرفته تا ژائو و بونگ جون‌هو، همچنان جشنواره‌ها را ترجیح می‌دهند.

اما بازاریابی امروز تغییر کرده است. پوشش رسانه‌ای جشنواره‌ها دیگر تعیین‌کننده نیست؛ شبکه‌های اجتماعی و کمپین‌های پرطرفدار مثل فعالیت‌های تیموتی شالامی برای (A Complete Unknown) و (Marty Supreme) اثر بیشتری دارند. جشنواره‌ها نیز این تغییر را پذیرفته‌اند و با تیک‌تاک قرارداد همکاری بسته‌اند.

با این حال، برای فیلم‌های مستقل و بین‌المللی، جشنواره‌ها همچنان حیاتی‌اند. بسیاری از موفقیت‌های سال گذشته از (Sorry Baby) تا (Sentimental Value) از همین مسیر آغاز شدند. یک فروشنده فرانسوی می‌گوید: «بدون جشنواره‌ها، این فیلم‌ها دیده نمی‌شوند.»