همچنان ایستاده در غبار پابرجاست . . .

اولین نکته در مواجه با ایستاده در غبار این است که باید آنرا متعلق به سینمای مستند دانست یا سینمای داستان گو و آنهایی که در رسیدن به جواب این سوال پافشاری دارند قطعا به جواب روشن و مشخصی نخواهند رسید!.شاید بتوان گفت ایستاده در غبار یک مستند داستانی است که به سینمای قصه گو تنه میزند.در تمام فیلم نگاهی مستندوار بر فیلم حاکم است.زندگی حاج احمد متوسلیان نه با اغراق های سینمایی و جلوه های ویژه گل درشت بلکه با بازسازی واقعیت زندگی وی به تصویر کشیده می شود و با این حال فیلم قهرمانی میسازد که شاید بسیار باورپذیر تر و دست نیافتی تر از بسیاری از فیلم های قهرمان پردازانه جریان اصلی باشد.و باید گفت که هنر ایستاده در غبار همین است. این که بی اغراق در پرداخت روایت و شخصیت پردازی و با نشان دادن خودِ واقعی شخص مورد نظر،بتوانیم قهرمانی باورپذیر برای مخاطب عادت کرده به فیلم های بیگ پروداکشن قهرمان پردازانه،بسازیم.باید به محمدحسین مهدویان بابت این فیلم اول امیدوار کننده و نوید دهنده یک فیلمساز با ذوق و با استعداد و با سواد.پرسشی که به نظرم می آید باید مطرح شود این است که چرا دیگر فیلمسازان خوب ما از میان شخصیت های تاثیرگذار هشت سال جنگ ما دست به انتخاب سوژه نمی زنند و فقط خوش دارند به نمایش زنان خیابانی و معتادان و آدم های بدبخت و بیچاره؟! واقعا این جای پرسش دارد که از میان این همه سوژه خوب (حالا حتماً هم نیاز نیست سوژه شان را از شخصیت های دفاع مقدس انتخاب کنند!) چرا تنها دست میگذراند روی بدبختی مردم و فقط میخواهند بیچارگی و رنج و عذاب را نمایش دهند و چرا نمایش همه این موارد در پس داستانی جذاب و پرتعلیق و نفس گیر مطرح نمی شود؟! البته نشان دادن درد های اجتماع ومردم کار ناپسندی نیست و حتی قابل تحسین است اما خب هرچیزی حد و حدودی دارد!

بگذریم،دوباره به فیلم بپردازیم.روشی که بسیار در فیلم جلب توجه می کند و پرداخت داستان را متفاوت از سایر فیلم ها در این ژانر و حتی مستند های مرتبط میکند،این است که دوربین با فاصله با حاج احمد همراه میشود.همچون یک تماشاگر قضاوت کننده و همین به نظرم رمز جذابیت ایستاده در غبار است.این که تماشاگر میتواند حاج احمد را قضاوت کند،عصبانیت و مهربانی های او را ببیند و حتی ریشه های این دو خصوصیت را بتواند در دوران کودکی اش جستجو و ریشه یابی کند بسیار جذاب است.مردم این مرز و بوم علاقه بسیاری به قضاوت کردن درباره دیگران دارند و این فیلم هم به آنها همین امکان را میدهد.هر کس بعد از دیدن فیلم میتواند خود قضاوت کند که حاج احمد چه شخصیتی دارد؟خوب است یا بد؟مهربان است یا سنگدل؟مردمی است یا... .

نکته دیگری که در فیلم قابل تامل است تکنیکی است که کارگردان برای اولین باردر سینمای ایران به کار میبرد.صحنه ها و شخصیت های واقعی تاریخی را بر اساس نوارهای صدایی که از آنها ضبط شده بازسازی می کند و هر کسی که فیلمساز باشد و یا با هنر کارگردانی آشنا باشد خواهد فهمید که این کار چه پوستی از فیلمساز میکند! به عنوان مثال صحنه ای که حاج احمد در حال سخنرانی است درباره فساد مالی در سپاه در برای مردم است.کارگردان باید صحنه را بازآفرینی کند و تمام شخصیت هایی که در آن نوار صوتی صدایشان موجود است را باید بازبیافریند و اما کار بازیگر سخت تر است.سینک دیالوگ هایی که بازیگر می گوید با صدای ضبط شده بسیار حائز اهمیت است و اگر بازیگر در ادای دیالوگ ها دیلی و تاخیری هر چند بسیار کم هم داشته باشد کار از سبک رئالیستی خود فاصله میگیرد.به این خاطر است که می گویم ایستاده در غبار نوید دهنده کارگردانی است که خلاق و بااستعداد و باسواد است و بسیار بر ابزار سینما مسلط است.

مطلب دیگری که شاید کم به آن اشاره شده باشد بازی فوق العاده هادی حجازی فر در نقش احمد متوسلیان است.این بازیگر برای اولین بار بود که بر پرده سینما دیده می شد اما با همین بار اول اعتبار بسیاری برای خود خرید.حجازی فر که گویا پیشینه تئاتری دارد بسیار در نقش حاج احمد فرو رفته تا جایی که گویی احساس می شود با خود حاج احمد طرفیم و واقعا در حال تماشای اعمال و رفتار او هستیم.هم گریم هم پیشینه تئاتری حجازی فر به کمک او آمدند تا اون بتواند چنین نقش ماندگاری از چنین شخصیت ماندگاری برجای بگذارد.

نکات مثبتی که از فیلم ناگفته ماند ،موسیقی و فیلمبرداری فوق العاده اثر است.فیلمبرداری فوق العاده و تاثیرگذارهادی بهروز با نگاتیو 16 میلی متری بسیار نقش مهمی در باورپذیری فیلم و فضاسازی آن دارد و این که اولین کاری بود که از این جوان با استعداد دیدم و به نظرم از فیلمبرداران کاربلد و خوش آتیه این سینما خواهد بود.هچنین حبیب خزاعی فر که موسیقی اش تماشاگر را با خود به همان دوران میبرد ، حتی اگر آن دوران را به چشم ندیده باشید!.امیدوارم کارنامه مهدویان در همین فیلم خلاصه نشود و شاهد کارهای قوی تر و جدیدتر و خلاقانه تر از این کارگردان خوش آتیه و تازه وارد سینمای ایران باشیم.