همه چیز در اینجا یتیم است|یادداشتی برای یتیم خانه ایران
یتیم خانه ایران را دیدم ، قبل از شروع یادداشتم برای خود فیلم و تجربه دیدنش باید چند مسئله را مطرح کنم،فیلم در زمان جنگ جهانی دوم میگذرد و اتفاقی را مطرح میکند که صحت آن در ابهام است .
این نوشته ی فرانسیس وایت دبیر سفارت آمریکا بعد از سفر به ایران است : ((در سرتاسر جادهها کودکان لخت دیده میشوند که فقط پوست و استخوان اند. قطر ساقهایشان بیش از سه اینچ نیست و صورتشان مانند پیرمردان و پیرزنان هشتاد ساله تکیده و چروکیده است. همه جا کمبود دیده میشود و مردم ناگزیرند علف و یونجه بخورند و حتی دانهها را از سرگین سطح جاده جمع میکنند تا نان درست کنند. در همدان چندین مورد دیده شد که گوشت انسان میخورند و دیدن صحنه درگیری کودکان و سگها بر سر جسد و یا بدست آوردن زبالههایی که به خیابانها ریخته میشود عجیب نیست.))
در وجود قحطی در آن سالها شکی وجود ندارد ، قحطی که با بیماری های واگیر دار ترکیب شد و بسیاری از مردم ایران در آن زمان کشته شدند ، اما یک ادعای عجیب وجود دارد که میگوید 40 درصد مردم ایران (نه میلیون نفر) در آن زمان مُردند ، فیلم "یتیم خانه ایران" بر اساس این ادعاست . منبع ساخت فیلم و بسیاری از موارد ذکر شده شبیه به نوشته های فردی به نام "محمدقلی مجد" است .
فیلم از زبان دخترِ پسر ِصاحب یتیم خانه ایران(فردی بنام بنکدار و مشهور به سالار که از نزدیکان میرزا کوچک خان جنگلی بوده است) و بر اساس دیده ها و شنیده های او ساخته شده است و این در فیلم صراحتا بیان میشود اما همچنان ادعا میکند که "واقعی"است.
اما در عین حال نه قحطی و نه شخصیت ها کاملا واقعی و مستند نیستند و هیچ منبع تاریخی برای اثبات آن وجود ندارد .
درباره قطحی ایران اینجا بیشتر بخوانید (https://goo.gl/DqVovD)
علاوه بر گفته ها و شنیده فرد مذکور او خاطرات ژنرال دنسترویل را نیز روایت میکند و در "یتیم خانه ایران" نیز از آنها به نحوی برای واقعی تر جلوه دادن فیلم استفاده میشود در حالی که دراین خاطرات هرگز آمار و ارقام و همچنین رخداد های پیش آمده برای شخصیت اصلی فیلم را پیدا نمیکنید.
خاطرات او را میتوانید در کتابش بخوانید (https://goo.gl/hAIIt7) و یا در اینجا کتابش را بخرید (https://goo.gl/H6BZko) .
بهرشکل پرداخت رسانه و جزییات تاریخی درباره این بخش از تاریخ پر از پستی و بلندی این کشور کمرنگ تر است اما آیا یتیم خانه ایران گزینه مناسبی برای زنده کردن و رنگ بخشیدن به آن است ؟
جواب این سوال به سادگی "خیر" است.
جدا از ایرادت تاریخی و غیر مستند بودن فیلم علارقم ادعای فیلمساز ، ابوالقاسم طالبی فیلم سرشار از ایرادات فنی و غیر سینمایی است؛ او در کارنامه اش فیلم"قلاده های طلا"را نیز دارد .
طالبی در گفته ای فیلمش را اینگونه توصیف میکند : (( این فیلم قصه مردم است. مردم کوچه و بازار. نه از شاه خبری در آن هست و نه دربار. قهرمانان فیلم، مردمی هستند که در آن زمان نان را با خاک اره می خوردند.))
جهت گیری بسیار شعاری و کاملا سطحی اش که دقیقا در تمام فیلم انگلیسی هارا هدف میگیرد و مقصود اصلی اش _قحطی_را نیز سرانجام گم میکند . "یتیم خانه ایران" را حال بهم زن، کاملا تلویزیونی و سفارشی نشان میدهد .
"یتیم خانه ایران" هرگز زیرکانه نیست، حتی در نوع خودش هم زیرکانه نیست و خیلی رو بازی میکند و در شعار و شلوغی اش خودش را غرق میکند.
نتیجه تلاش طالبی و گروهش خیلی نامرتب ، یتیمانه و بدون انسجام است ؛ گویی طالبی سریع میخواهد به قحطی آزاردهنده برای تماشگر ، نه تاثیر گذار برسد و روی آن تاکید کند.
صحنه آرایی و طراحی لباس خوب هستند، در تمام سریال ها و فیلمهای تاریخی اینها خوب هستند و چه سود قربانی عناصر ضعیف دیگر فیلم _کم هم نیستند_میشوند.
تمام موارد مربوط به صدای فیلم بسیار ایراد دارند و تمام تماشگران عادی هم متوجه آن خواهند شد و بسیار دیدن فیلم را سخت(تر) میکند.
فیلمنامه و ایده همانطور که گفته شد بسیار سطحی هستند و به طرز بد و نابه جایی دیالوگهای خام و خفه شده در شعار در آن گنجانده شده است ( مردم این کشور نیاز به علمدار دارند _این دیالوگ دوبار(!) در فیلم و موقعیت های بسیار عجیب گفته میشود_)
بازیگران هم بسیار ترسواند ؛بدلیل عدم پرداخت مناسب فیلمنامه و احتمالا ناتوانی بازیگران بازی کاملی نمیکنند ، همه چیز از جمله همان ایراد صدای ذکر شده در بازی های عادی و ضعیف آن نقش دارند.
بهرشکل و حتی اگر گفته کارگردان فیلم در برنامه آخرشبهای جمعه تلویزیون ایران را درست در نظر بگیریم "یتیم خانه ایران" هشت میلیارد تومان بودجه دولتی ایران(https://goo.gl/IEgpCb) را تلف میکند و به سختی حتی قابل دیدن است .برخی آقایان که ساخته قبلی کارگردان به مذاقشان خوش آمده بود در همان برنامه حضور نداشتند و این فیلم را نقد(!) نکردند.
یتیم خانه ایران را هرگز نبینید .
میم ، نه آذر 1395