بی دردی ; استیصال و خواب ماندگی
خواب زده ها _ ضدیادداشت
در آثار جدید سینمای ایران ,از بزرگان بسیاری نام برده میشود ;مهرجویی , کیمیایی , پوراحمد, افخمی و ... . این فیلمسازان از بزرگی چه به ارث برد ه اند؟!
چرا نام استاد را بر روی آنان میگذارند؟ به خاطر یکی و نصفی فیلم متوسط در طول سی سال؟
به قول یکی از دوستان: "آن هایی که در سینما سیر نزولی داشته اند و نزول کرده اند ,مطلقا بزرگ نبوده اند, بزرگشان کرده اند! "
این بار اما, نوبت به "فریدون جیرانی" رسید و فیلمی ساخت که شاهکار اساتید را تکمیل کرد!
انتلکت , مردمی , فیلمفارسی و ارزشی و ... فرقی نمیکند , مهم اثر است و فرم آن, که زیستنی است و بس.
"خواب زده ها" به شکل ماورایی ای بد است. هم مغشوش است و هم هذیانی. کمدی عاشقانه ی جیرانی اثری است , بی درد و سخیف که تحمل مضمونش سخت است و سخره آمیز , چه برسد به کل قصه!
عده ای معتقدند جیرانی خواب زده نیست و خوابش هم نمی آید , خود را به خواب زده است . از نظرم این تفسیر غلط است! جیرانی خواب مانده است.
بعد از فیلم کوچک اما , اثرگذار و آسیب شناسانه ی "من مادر هستم" به سراغ چه چیز رفته است؟ کجاست کسی که "شام آخر" را ساخته است؟ شاید این واپسگرایی (به معنای درست کلمه) نوعی هراس در دل بسیاری از فیلمسازان است که میترسند دوباره دچار حاشیه شوند!
باید نیم نگاهی به گذشته انداخت و فراموش کرد , سپس محکم به راه خود ادامه داد , نه اینکه پا پس کشید و فرار کرد!
مسئله ی خواب زده ها چیست؟ موضوع و روابط و عناصر تماتیک از 5 دقیقه ی اول به بعد فرو میپاشد. شخصیت به معنای شخصیت , و آدمی خاص مطلقا وجود ندارد. همه عام اند و سطحی ,همچون پلاستیکی معلق که سعی میکند به تیپ تبدیل شود ـ که نمیشود ـ
کمدی عاشقانه(؟!) اصل در کمدی چیست ؟ خنداندند؟ خب فیلمفارسی هم مردم را میخنداند, نه؟ کمدی ـ عاشقانه نسازید! همان کمدی بس است! فقط به شیوه ی درستش.
بهتر است دوباره ببیند . چه اشکالی دارد؟ دوباره دیدن را میگویم. جیرانی بهتر است دوباره ببیند! چاپلین , بیلی وایلدر ,حتی آن لورل و هاردی, یاری اش میکنند.
این ها بزرگان سینمای ایران بودند(؟! ) غیر از آن چند نفر که معلوم الحال اند, به جیرانی امیدوارم ! چون همچنان میخواند ومیبیند.
امیدوارم.... امیدوارم خواب نماند و فیلم بعدی اش را شجاعانه و مسئله مدار بسازد. لودگی را را به کل کنار بگذارد.
هر چند "خواب زده ها" فاقد نقد و تحلیل است ,اما برای جیرانی مزایایی دارد, به این سبب که او را از سرگردانی و استیصال میرهاند.