کم فروغ؛ اما ستودنی
به آسودگی می توان گفت که مهجورترین و قدرندیده ترین موضوع سینمایی در کشور ما - از آن هایی که باید باشد، اما نیست - "شاهنامه" حکیم ابوالقاسم فردوسی است.
سخن گفتن درباره ی بلندای ادبی شاهنامه، در این نوشتار نمی گنجد؛ اما اگر یک بار این شاهکار را ورق بزنیم و به سیر داستانی اش نگاهی بیندازیم، درمی یابیم که کتاب گرانسنگ حکیم توس، این ظرفیت را دارد که با محوریتش، چندین و چند فیلم سینمایی و سریال ساخته شود؛ آن چنان که هر هنرمندی از دیدگاه خود، بارها و بارها می تواند هر داستانش را در قاب تصویر جای دهد و یقین حاصل کند که این چشمه همواره پرجوش است و خشک ناشدنی.
خوشبختانه و متاسفانه، سینمای شوروی از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۶ م، چهار فیلم درباره شاهنامه ساخته. اما سینما و تلویزیون ما: باد در کف و دیگر هیچ...
در چنین زمانی که "نمی گذارند" هنرمندی برای شاهنامه، کمر به ساخت اثری ببندد، تلاش جوانانی است که به ساخت انیمیشن شاهنامه ای روی می آورند، ستودنی است. از طرفی دیگر، فقط انتقاد و "چنین بود و چنان نبود" هم چندان منصفانه نیست. فقط چند پیشنهاد دوستانه و هم میهنانه:
- نباید پایان داستان و بعضی حوادث تغییر می کرد و ای کاش، تمام و کمال، متن شاهنامه، اساس ساخت قرار می گرفت. چون ممکن است که این پایان خیالی، در ذهن کودک و نوجوان ماندگار شود و نتواند با قصه اصلی کنار بیاید.
- دیالوگ نویسی ها، بیش از حد امروزی و البته عامیانه شده.
- شخصیت، چهره و پوشش تهمینه و شخصیت سهراب، بسیار غیرایرانی و بیشتر اروپایی است. بهتر بود در شخصیت پردازی دقت بیشتری شود.
- نبردهای رستم و سهراب- با وجود کیفیت مناسب- شبیه اکشن های آسیای شرقی شده. البته پیداست که هدف سازندگان، جذب مخاطب و مدرن شدن انیمیشن بوده.
- صدای شخصیت ها با هوشمندی انتخاب شده و مهم تر از همه، موسیقی خیلی خوب این انیمیشن است که جای تشویق دارد.
- در مجموع، انیمیشن رستم و سهراب، می تواند برای کودک و نوجوان، خوب و جذاب باشد. اما معتقدم که موفق ترین تجربه در ساخت انیمیشن های تاریخی، مجموعه "فرمانروایان مقدس" است که بحق کیفیتی درخور و شایسته دارد.
در پایان، امیدوارم که ساخت چنین موضوعاتی، با قوت بیشتر و ضعف کمتر، ادامه پیدا کند. فراموش نکنیم، پرده ی سحرآمیز سینما، تشنه ی نمایش دادن نبردهای شورانگیز شاهنامه است.