چرا کریستوفر نولان هرگز راز پایانهای فیلمهایش را فاش نمیکند؟
نماد این رویکرد، بدون شک سکانس پایانی Inception است؛ جایی که دوربین درست پیش از آنکه فرفرهی «کاب» (لئوناردو دیکاپریو) بر زمین بیفتد، کات میخورد. آیا او به واقعیت بازگشته یا همچنان در رویاست؟ این پرسشی است که سالهاست طرفداران را درگیر کرده، اما نولان همچنان سکوت کرده است.
نولان در گفتگو با The Daily Show توضیح داد که چرا تمایلی ندارد تجربهی تماشای فیلم را برای مخاطب محدود کند. او معتقد است پنهان نگه داشتن حقیقت، باعث میشود فیلم برای مدت طولانیتری در ذهن مخاطب زنده بماند. با این حال، نولان تأکید میکند که خودش باید پاسخ واقعی را بداند تا ابهامِ فیلم، «مؤثر» باشد؛ در غیر این صورت، آن پایان نه یک معمای هنری، که صرفاً یک بنبستِ داستانی خواهد بود.
درسِ برادرانه؛ وقتی حقیقتِ کارگردان، مخاطب را میکشد
جالب اینجاست که این استراتژی، حاصل یک تجربه تلخ در آغاز دوران حرفهای اوست. نولان تعریف میکند که در جشنواره فیلم ونیز، هنگام اکران نخستین فیلمش، Memento، پس از پرسشهای متعدد درباره پایان فیلم، وسوسه شد تا برداشت شخصی خود را بازگو کند.
او میگوید: «بعد از نمایش فیلم، درباره ابهامِ پایان از من سؤال کردند. گفتم برداشت نهایی با شماست، اما خودم فکر میکنم ماجرا اینگونه رخ داده است. همانجا بود که برادرم (جاناتان نولان) مرا کنار کشید و گفت: “هیچکس بخش اول حرفت را نشنید که گفتی تفسیر با مخاطب است. مردم فقط چیزی را میشنوند که تو به عنوان پاسخ میگویی.” او درست میگفت؛ برداشت من بر تمام تفسیرها سایه میانداخت و آن ابهامِ پویا را میکشت. از آن زمان، هرگز دیگر پاسخ قطعی ندادهام.»
میراثِ ابهام از Prestige تا The Odyssey
نولان به این رویه در تمام آثار بعدیاش، از The Prestige و The Dark Knight Rises گرفته تا آخرین پروژههایش، وفادار مانده است. حتی در مورد Oppenheimer که به دلیل ماهیت بیوگرافیکاش، پایان متفاوتی را میطلبید، او باز هم فضا را برای خوانشهای متعدد باز گذاشت.
حالا با اکران فیلم تازه او، The Odyssey، که اقتباسی از حماسه باستانی هومر است، نگاهها دوباره به رویکرد او دوخته شده است. این اثر که با بازی بازیگرانی چون زندایا، تام هالند و لوپیتا نیونگو ساخته شده، تجربهای متفاوت در کارنامه نولان محسوب میشود. باید دید نولان در بازخوانی این داستان کهن، کدام نقطه را برای پایان انتخاب کرده و آیا اینبار هم موفق میشود مخاطبان را در هزارتوی تفسیرهای بیپایان خود رها کند یا خیر.
The Odyssey هماکنون روی پرده سینماهاست؛ جایی که مخاطبان باید خودشان قضاوت کنند آیا این حماسه در ساحلِ آرامش به پایان میرسد یا در طوفانی از ابهام.