آیا آینههای آسیبدیده کاخ چهلستون مرمت میشوند؟ + تصاویر خسارت
پرویز هلاکویی ضمن اشاره به آینهکاریهای آسیب دیده کاخ چهلستون بر اثر امواج انفجارهای رخ داده در حریم این اثر جهانی اظهار داشت: در زمان حاضر، تمرکز اصلی بر مستندسازی است و در صورت امکان این قطعات وصالی و مرمت خواهند شد.
عضو هیات علمی دانشگاه هنر اصفهان در رابطه با قطعات تزیینات شکسته شده و ریزش کرده اتاق آینه در ورودی کوشک چهلستون افزود: قطعات آینهکاری فروریخته شامل ۲ نوع اصلی است که یکی از آنها دارای منیزیم و ته رنگ بنفش است و احتمالاً ونیزی بودهاند.
وی تصریح کرد: این قطعات احتمالا مربوط به آینههای بزرگ وسط سقف اتاق آینه هستند که اندازهشان از یک حدی بزرگتر نمی توانست باشد چرا که ونیزیها هم تکنولوژی تولید آینه با قطع بزرگ را نداشتند و بعدها فرانسویان این کار را انجام دادند.
وی با اشاره به آینههای دیگر با ته رنگ قهوهای، افزود: این آینهها هم به احتمال تاریخی هستند اما به دلیل مداخلات متعدد مرمتی در طول دورههای مختلف تاریخی از دوره شاه عباس تا قاجار، تعیین دقیق دوره ساخت آنها دشوار است با این حال، حدس میزنیم که این آینهها مربوط به دوره صفوی باشند.
وی گفت: فضاها و قطعات شکسته و فروریخته شده آینه در ورودی کاخ چهلستون تقسیم بندی شده و تا این لحظه به طور خاص ۲ گونه آینه تاریخی و چهار نوع آینه مرمتی یافتهایم.
این عضو شورای راهبردی پایگاه جهانی کاخ موزه چهلستون گفت: مقرنسهای اتاق آینه بر اثر موج انفجارها در برخی نقاط شکسته و ریزش کردهاند و در جریان بازدیدها، زیر پا بیشتر خرد شدهاند.
وی افزود: این قطعات در صورت نبود امکان استفاده در مرمتها میتوانند در موزه چهلستون به عنوان سندهای آسیب جنگ به این بنای تاریخی نگهداری شوند.
عضو هیات علمی دانشگاه هنر اصفهان گفت: استفاده از آینههای ریزش کرده و آسیب دیده ناشی از انفجارها (که تعدادشان زیاد است) و وصالی کردن آنها زمان بر است.
هلاکویی بیان کرد: آنها را به دانشگاه میبریم تا دانشجویان مرمت تا جای ممکن آینههای آسیبدیده را وصالی کنند اما فکر نمیکنم وصل کردن آنها به سقف اتاق آینه کار درستی باشد؛ شاید نمایش آنها در خود موزه، بهعنوان یکی از آسیبهای جنگ، جالبتر باشد.
هلاکویی در ادامه با اشاره به اصالت آینههای به کار برده شده در تزیینات سقف اتاق آیینه چهلستون گفت: تکنولوژی ساخت آینههای بزرگ در ایران وجود نداشته و این آینهها از ونیز و فرانسه وارد شدهاند.
وی افزود: در دوره صفوی، ۲ نوع آینه رایج بوده است؛ یکی آینه سربی و دیگری آینه جیوه ای که در ایران تولید نمیشدند و از خارج وارد میشدند.
عضو هیات علمی دانشگاه هنر اصفهان تصریح کرد: آینههای جیوه ای از ملغمه جیوه و قلع ساخته شدهاند و بیشتر آینههای ریخته شده در اتاق آینه کاخ چهلستون از همین نوع هستند.
هلاکویی با اشاره به اینکه آینه سربی در کاخ چهلستون یافت نمیشود و در عمارت هشت بهشت وجود دارد، اظهار داشت: سرنوشت آینههای سربی و مبدا آنها محل بحث است و ممکن است از هند، پاکستان یا سوریه وارد شده باشند.
هلاکویی با بیان اینکه شاردن، سیاح فرانسوی، در کتاب خود به عدم وجود شیشهگری پیشرفته در اصفهان اشاره کرده و شیراز را به عنوان مرکز شیشهسازی معرفی کرده است، تصریح کرد: شیشههای شیرازی کیفیت پایینی داشتهاند و در ساخت آینه نیز تصویر به خوبی در آنها منعکس نمیشده است.
کاخ موزه چهلستون در دوره صفوی (قرن یازدهم هجری قمری) در اصفهان بنا نهاده شد؛ ویژگی مهم این عمارت، وجود نقاشی های بسیار زیبای هنرمند عصر صفوی «رضا عباسی» است که به سبک مینیاتور ایرانی، دیوار تالارهای کاخ را تزیین کرده است.
در حالی که مسجد جامع عباسی واقع در مجموعه ثبت جهانی میدان نقش جهان از آسیبهای حملات ۱۷ اسفند مصون نماند،بمباران استانداری اصفهان در عرصه دولت خانه صفوی ( بخشی از محور تاریخی فرهنگی اصفهان که در فهرست آثار ملی قرار دارد) حریم درجه ۲ میدان نقشجهان و همچنین حریم درجه یک کاخ چهلستون، آسیبهای گستردهای را به این یادمانهای تاریخی شهر موزه اصفهان وارد کرد.
«کاخ موزه چهلستون»، «تالار اشراف»، «تالار تیموری»، «عمارت جبه خانه» (موزه هنرهای تزیینی اصفهان)، «عمارت رکیب خانه» (موزه هنرهای معاصر اصفهان) و همچنین «کاخ عالی قاپو» از جمله آثار شاخص دولتخانه صفوی هستند که در جریان حملات و موج انفجارهای حمله به استانداری اصفهان، دچار آسیبهای زیادی شدند.
به واقع این حملات در حریم مهمترین اثر میراث جهانی اصفهان یعنی «میدان نقش جهان» و همچنین حریم درجه یک کاخ موزه ثبت جهانی چهلستون رخ داد؛ جایی که مطابق هشدارهای یونسکو باید از حملات مصون میماند.
شهر اصفهان در روز سهشنبه ۱۸ اسفند شاهد حملات متعددی بود. طی این حملات در تهاجم هوایی که حوالی ساعت ۱۴:۴۰ به میدان امام حسین (دروازه دولت) اصفهان صورت گرفت، ساختمان استانداری اصفهان مورد هدف قرار گرفت. هم چنین در همین حمله ، مجتمع ادارات خیابان ۲۲ بهمن اصفهان مورد هدف قرار گرفت. در لابلای همین حملات آسیب های گسترده ای به تعدادی از بناهای تاریخی شهر اصفهان گزارش شد و طی آن باغ موزه «چهلستون» اصفهان که در فهرست آثار یونسکو قرار دارد، بر اثر موج حملات و بمبارانها، دچار آسیبهای جدی شد. تزیینات آینهکاری ایوان ستوندار باغ موزه چهلستون اصفهان، اتاقهای نقاشی و همچنین درب و پنجرههای نفیس آلت و لغت بر اثر موج بمباران ۱۸ اسفند دچار آسیبهای جدی شدند.
در همین روز و در پی بمباران استانداری اصفهان، آسیبهای جدی به بافت تاریخی شهر و آثار ارزشمند میراث فرهنگی، به ویژه دولتخانه صفوی وارد کرد.
تالار تیموری، عمارت جبه خانه (موزه هنرهای معاصر)، عمارت رکیبخانه (موزه هنرهای تزئینی اصفهان)، تالار اشرف و کاخ موزه چهلستون از جمله آثار دولتخانه صفوی هستند که بر اثر موج انفجارها دچار آسیبهای جدی در ساختار و تزیینات وابسته به معماری شدند.
منبع: ایرنا