قانون بحثبرانگیز تارانتینو؛ چرا نولان، اسکورسیزی و اندرسون با «توقف در ۱۰» مخالفاند؟
کریستوفر نولان، کارگردان صاحبسبکِ Oppenheimer، نگاهی کاملاً متفاوت به فرآیند خلق اثر دارد. او در گفتوگویی اخیر، محدودیت خودخواستهی تارانتینو را «خطرناک» خواند. نولان معتقد است که نباید آینده را با اعداد محدود کرد. او فلسفه کاری خود را اینگونه شرح میدهد:
«من هر فیلمی را طوری میسازم که انگار آخرین فیلم زندگیام است. تمام ایدهها، تمام توان و تمام خلاقیتی که دارم را در همان یک اثر میگذارم. به همین دلیل، به خودم اجازه نمیدهم که ایدهای را برای “فیلم بعدی” ذخیره کنم.»
از نگاه نولان، این ترس از آینده یا وسواسِ داشتنِ یک کارنامه «بدون لغزش» میتواند مانع از شکوفایی هنری شود. او ضمن احترام به دلایل شخصی تارانتینو، ابراز امیدواری کرد که دوستش هرگز به این عهد سختگیرانه وفادار نماند.
واکنشهای صریحتر؛ از حیرت اسکورسیزی تا نقد تند اندرسون
مارتین اسکورسیزی که اکنون در دهه هشتاد زندگیاش همچنان با آثاری نظیر Killers of the Flower Moon مرزهای سینما را جابهجا میکند، ایدهی «توقف داوطلبانه» را درک نمیکند. اسکورسیزی معتقد است فیلمسازی ریشه در کنجکاوی بیپایان دارد. برای او، سینما مانند یک موجود زنده است که تا زمانی که میل به کشف روایتهای تازه وجود داشته باشد، متوقف نمیشود.
در سوی دیگر، پل توماس اندرسون واکنشی بهمراتب تندتر نشان داد. او اعتراف کرد که درک این منطق برایش دشوار است و با لحنی کنایهآمیز پرسید: «چگونه یک نفر میتواند در حالیکه از محدود کردن مسیر هنریاش سخن میگوید، همچنان خودش را جدی بگیرد؟» از نظر اندرسون، هنر ذاتاً غیرقابل پیشبینی است و تعیین سقف برای آن، با ماهیت خلاقیت در تضاد است.
درسهای تاریخ؛ چرا پیری پایانِ نبوغ نیست؟
بزرگترین نقد به استراتژی تارانتینو، نگاه به تاریخ سینماست. تارانتینو نگران افت کیفیت در سالهای پایانی است، اما تاریخ به ما میگوید که برخی از درخشانترین آثار هنری، در سالهای پختگیِ کاملِ کارگردانان خلق شدهاند:
آکیرا کوروساوا: شاهکار Ran را در ۷۵ سالگی ساخت.
روبر برسون: فیلم تحسینشده L’Argent را در ۸۲ سالگی کارگردانی کرد.
مارتین اسکورسیزی: The Wolf of Wall Street را در ۷۱ سالگی خلق کرد.
این نمونهها نشان میدهند که تجربهی زیسته، نه تنها مانعی برای کیفیت نیست، بلکه میتواند عمق و غنای بیشتری به آثار ببخشد. تارانتینو که اکنون ۶۳ سال دارد، در کمال توانایی هنری است. منتقدان میپرسند: آیا محروم کردن سینما از دیدگاهِ تارانتینویِ هفتاد یا هشتاد ساله، به خاطر ترس از یک لغزش احتمالی، بهایی است که سینما باید بپردازد؟
شاید بزرگترین درس نولان و همنسلانش این باشد: سینما عرصهی «شدن» است، نه «رسیدن». و شاید زیباترین بخش یک کارنامه، نه بینقص بودن آن، بلکه مسیری است که فیلمساز تا آخرین لحظه طی میکند.