ردِ یک نقش، تولد یک افسانه؛ چگونه تصمیم پرریسک برد پیت مسیر دو فرنچایز بزرگ هالیوود را تغییر داد

بر اساس مستندات موجود، استودیوی «یونیورسال» و داگ لیمان، کارگردان خلاق پروژه، هنگام اقتباس سینمایی از رمان پرطرفدار رابرت لادلوم، برد پیت را به دلیل درخشش خیره‌کننده در آثار ماندگاری چون «باشگاه مبارزه»، «هفت» و «۱۲ میمون»، نخستین گزینه و نامزد اصلی ایفای نقش نخست می‌دانستند. سازندگان فیلم «هویت بورن» قصد داشتند فرآیند فیلم‌برداری را در پاییز سال ۲۰۰۰ آغاز کنند، اما پیت به دلیل تعهد قراردادی و پیش‌بسته به پروژه‌ «جاسوس‌بازی» (Spy Game) به کارگردانی «تونی اسکات» و فرصت ارزشمند هم‌بازی شدن دوباره با رابرت ردفورد، نتوانست در این بازه‌ زمانی خاص در پروژه‌ی بورن حضور یابد و در نهایت در ماه مه سال ۲۰۰۰ از این پروژه کناره‌گیری کرد؛ تصمیمی جسورانه که نقش را به شکلی مستقیم به دامان «مت دیمون» سپرد.

با توجه به این رخدادها، فیلم سینمایی «جاسوس‌بازی» در تاریخ ۱۸ نوامبر سال ۲۰۰۱ روی پرده‌ سینماها رفت؛ اکرانی که درست هفت ماه پیش از آن رقم خورد که مت دیمون با به تصویر کشیدن خیره‌کننده‌ شخصیت «جیسون بورن»، به چهره‌ای ماندگار و یکی از نمادهای شاخص و تجدیدناپذیر ژانر جاسوسی و اکشن بدل شود. گرچه ساخته‌ مشترک ردفورد و اسکات، اثری با فضاسازی متشنج، تعلیق بالای سیاسی و تریلری جذاب در حوزه‌ توطئه‌های بین‌المللی شناخته می‌شود، اما در عمل نتوانست جایگاه فرهنگی مشابهی با اثر انقلابی داگ لیمان به دست آورد. این فیلم در نهایت نه توانست همانند ساخته‌ لیمان بر جریان اصلی فرهنگ عامه تسلط یابد و در آن نفوذ کند، و نه موفق شد مبنایی برای خلق و ادامه‌ یک جهان سینمایی چندقسمتی و پردرآمد فراهم آورد.

در آن سوی ماجراجویی‌های «جیسون بورن»، چهارگانه‌ سینمایی مت دیمون به فروشی خیره‌کننده و فراتر از ۱.۳ میلیارد دلار در گیشه‌ جهانی دست یافت و سبک دوربین روی دست و حرکات بدلکاری سریع و واقع‌گرایانه‌ آن به الگویی سینمایی برای فیلم‌های اکشن دهه‌ جدید قرن بیست‌ویکم تبدیل شد. جالب توجه اینکه پیت شش سال از دیمون بزرگ‌تر بود و می‌توانست بورن را مأموری پخته‌تر و باتجربه‌تر به تصویر بکشد؛ گرچه جذابیت ذاتی و ستاره‌بودن او ممکن بود تاریکی و ابهام ذاتی شخصیت جیسون بورن را تحت‌الشعاع قرار دهد.

پیت مدت کوتاهی پس از رد کردن نقش بورن، با نقش‌آفرینی در فیلم‌های حماسی و اکشن «تروآ» و «آقا و خانم اسمیت»، توانایی‌های رزمی، مهارت‌های رزم‌آورانه و آمادگی فیزیکی استثنایی خود را به نمایش گذاشت و آن‌ها را به اثبات رساند. در نهایت، شایان ذکر است که فیلم سینمایی «جاسوس‌بازی» قرار است تا تاریخ ۱ نوامبر 2026 از فهرست پخش نتفلیکس در منطقه‌ آمریکای شمالی خارج شود؛ این در حالی است که ماجراجویی‌های نفس‌گیر جیسون بورن همچنان در کاتالوگ این پلتفرم حفظ شده و برای مشترکان در دسترس باقی می‌ماند.