۱۰ فیلم برتر تاریخ سینما در مورد قاتلان سریالی؛ از «دختری با خالکوبی اژدها» تا «سکوت برهها»
ترجمه اختصاصی سلام سینما؛ نگار رعنایی| قاتلان سریالی سالها است یکی از محبوبترین شخصیتهای شرور در فیلمهای تریلر به شمار میروند. این شخصیتها را میتوان در آثار مختلفی، از فیلمهای ترسناک و تریلرهای اکشن گرفته تا درامهای دلهرهآور، پیدا کرد. در تمام این فیلمها، این قاتل سریالی است که بیش از هر شخصیت دیگری توجه مخاطب را به خود جلب میکند. مهم نیست چه بازیگری نقش کارآگاهی را ایفا میکند که قصد متوقف کردن او را دارد؛ در نهایت، این قاتلی که قربانیانش را یکی پس از دیگری به قتل میرساند، بهیادماندنیترین و ترسناکترین عنصر فیلم باقی میماند.
شاید هیچکس بهتر از آنتونی هاپکینز در نقش هانیبال لکتر این موضوع را ثابت نکرده باشد. لکتر در بیشتر دقایق فیلم در زندان به سر میبرد، اما هر بار که روی پرده ظاهر میشود، تمام توجهها را به خود معطوف میکند. در کنار او، بوفالو بیل دیوانه و غیرقابلپیشبینی نیز قرار دارد و همین مسئله یکی از دلایل موفقیت اسکاری «سکوت برهها» (The Silence of the Lambs) است؛ هرچند جودی فاستر نیز در کنار این دو قاتل سریالی عملکردی درخشان ارائه میدهد. بسیاری از تریلرهای قاتلان سریالی در رقابت با این شاهکار قرار گرفتهاند، اما تعداد زیادی از آنها توانستهاند به نبوغ این فیلم نزدیک شوند.
تریلرهای قاتلان سریالی توجه طیف گستردهای از فیلمسازان و ستارههای سینما را به خود جلب کردهاند. کارگردانانی مانند مایکل مان، دیوید فینچر و بونگ جون-هو در این ژانر فیلم ساختهاند و بازیگرانی همچون برد پیت، دنزل واشینگتن، جیک جیلنهال و سیگورنی ویور نیز نقشهای اصلی چنین آثاری را بر عهده داشتهاند. در تمام این فیلمها، قاتلان سریالی مخاطب را در لبه صندلی نگه میدارند و همین موضوع باعث شده است بسیاری از این آثار به موفقیتهای قابلتوجهی دست پیدا کنند.
در ادامه به معرفی 10 فیلم برتر تاریخ ینما در مورد قاتلان سریالی خواهیم پرداخت.
۱۰. دختری با خالکوبی اژدها (The Girl with the Dragon Tattoo) – ۲۰۱۱
IMDb: 7.8/10
Rotten Tomatoes: 86%
دیوید فینچر در سال ۲۰۱۱ رمان «دختری با خالکوبی اژدها» نوشته استیگ لارشون را به فیلم تبدیل کرد. این فیلم دومین اقتباس سینمایی از داستان مذکور بود. نخستین اقتباس، فیلمی سوئدی و قسمت اول یک سهگانه بود، اما نسخه فینچر پس از تنها یک فیلم به پایان رسید و ادامهای برای آن ساخته نشد. این اتفاق مایه تأسف است؛ چرا که فیلم با استقبال بسیار خوب منتقدان مواجه شد و از بازیهای قدرتمند، کارگردانی چشمگیر و موسیقی متن فوقالعاده ترنت رزنر و اتیکوس راس بهره میبرد.
داستان فیلم درباره هکری جوان به نام لیسبت سالاندر با بازی رونی مارا است که با روزنامهنگاری به نام میکائیل بلومکویست با بازی دنیل کریگ همکاری میکند تا معمای ناپدید شدن دختری را که ۴۰ سال پیش رخ داده است حل کند. تحقیقات آنها در نهایت نشان میدهد این ناپدید شدن با یک قتل ارتباط داشته و فساد عمیقی در یک خانواده ثروتمند را آشکار میکند.
قاتل، مارتین وانگر با بازی استلان اسکاشگورد، مردی است که برای چندین دهه زنان را به قتل رسانده است. رونی مارا برای بازی در این فیلم نامزد دریافت جایزه اسکار شد.
۹. میمونصفت (Copycat) – ۱۹۹۵
IMDb: 6.6/10
Rotten Tomatoes: 76%
«میمونصفت» یکی از تریلرهای کمتر دیدهشده و دست کم گرفته شده دهه ۹۰ میلادی است. این فیلم که در سال ۱۹۹۵ اکران شد، سیگورنی ویور را در نقش روانشناس جنایی به نام دکتر هلن هادسون و هری کانیک جونیور را در نقش قاتل سریالی زندانی، داریل لی کالوم، به تصویر میکشد. کالوم پیش از دستگیری، شخصاً هادسون را هدف قرار داده و به او حمله کرده بود و همین اتفاق باعث شده است هادسون پس از آن خود را منزوی کند و به آگورافوبیا مبتلا شود.
اما داستان اصلی فیلم درباره قاتل سریالی جدیدی است که برای بیرون کشیدن هادسون از انزوا و وارد کردن او به یک بازی مرگبار، سبک و شیوه قتل قاتلان گذشته را تقلید میکند. این قاتل جدید از افرادی مانند قاتل بوستون استرنگلر، تد باندی و پسر سام گرفته تا حتی شخصیت خیالی داریل لی کالوم تقلید میکند.
هالی هانتر نیز در نقش کارآگاهی ظاهر میشود که مسئول تحقیق درباره این قتلها است. پیچش داستانی پایانی فیلم که نقش کالوم در قتلهای جدید را آشکار میکند، همچنان یکی از بخشهای تکاندهنده و ماندگار فیلم محسوب میشود.
۸. من شیطان را دیدم (I Saw the Devil) – ۲۰۱۰
IMDb: 7.8/10
Rotten Tomatoes: 83%
«من شیطان را دیدم» به کارگردانی کیم جی-وون، یک تریلر انتقامجویانه کرهای است که رویکردی متفاوت نسبت به زیرژانر تریلرهای قاتلان سریالی دارد. دلیلش این است که فیلم در وهله اول یک داستان انتقامی است؛ یک مأمور مخفی به دنبال قاتل سریالیای میرود که نامزدش را به قتل رسانده است. بنابراین قاتل سریالی همچنان شرور اصلی داستان است، اما میل به انتقام باعث میشود مأمور مخفی که در ابتدا قهرمان داستان به نظر میرسد، بهتدریج از نظر اخلاقی فاسد شود.
نامزد کیم سو-هیون با بازی لی بیونگ-هان، مأمور مخفی، به شکلی وحشیانه به دست روانپریشی به نام جانگ کیونگ-چول با بازی چوی مین-سیک کشته و تکهتکه میشود. اما سو-هیون بهجای اینکه قاتل سریالی را بکشد، یک دستگاه ردیابی در بدن او کار میگذارد و اجازه میدهد آزاد شود تا بتواند بارها او را پیدا کرده و شکنجه کند.
فیلم با تحسین گسترده منتقدان مواجه شد و بسیاری از آنها به این موضوع اشاره کردند که چگونه تجربه یک آسیب روانی میتواند حتی بهترین انسانها را نیز بهمرور به شخصیتهایی شرور تبدیل کند.
۷. دختران را ببوس (Kiss the Girls) – ۱۹۹۷
IMDb: 6.6/10
Rotten Tomatoes: 35%
مجموعه رمانهای کارآگاهی الکس کراس نوشته جیمز پترسون یکی از پرفروشترین مجموعههای ادبیات جنایی است. این مجموعه بارها برای سینما و تلویزیون اقتباس شده، اما یکی از بهترین نسخههای آن در سال ۱۹۹۷ با فیلم تریلر جنایی «دختران را ببوس» ساخته شد.
این فیلم به کارگردانی گری فلدر ساخته شده و مورگان فریمن در آن نقش الکس کراس را ایفا میکند و اشلی جاد نیز در نقش دکتر کیت مکتیرنان ظاهر شده است.
اینبار ماجرا برای کراس جنبهای کاملاً شخصی پیدا میکند؛ چرا که خواهرزاده او ربوده شده است. کراس برای نجات او با مکتیرنان همکاری میکند؛ زنی که پیشتر از چنگ همین قاتل سریالی فرار کرده است.
پیچش داستانی فیلم این است که قاتل سریالی در واقع یک کارآگاه پلیس با بازی کری الوِس است. فیلم همچنین برای منحرف کردن روند تحقیقات، یک قاتل سریالی دوم را وارد ماجرا میکند. این فیلم تریلری هوشمندانه بود که شخصیت الکس کراس را برای نخستین بار به پرده سینما آورد.
۶. شکارچی انسان (Manhunter) – ۱۹۸۶
IMDb: 7.2/10
Rotten Tomatoes: 82%
سالها پیش از آنکه آنتونی هاپکینز نقش هانیبال لکتر را به شکل ماندگاری ایفا کند، این قاتل آدمخوار در سال ۱۹۸۶ با فیلم «شکارچی انسان» برای نخستین بار به پرده سینما آمد.
این فیلم یکی از آثار اولیه مایکل مان و اقتباسی از رمان «اژدهای سرخ» نوشته توماس هریس بود. این رمان بیش از یک دهه بعد بار دیگر و اینبار بهعنوان بخشی از مجموعه فیلمهای هانیبال لکتر با بازی هاپکینز اقتباس شد، اما در نسخه مایکل مان، برایان کاکس نقش قاتل زندانی را ایفا میکند.
در این فیلم، ویلیام پیترسن، بازیگر سریال CSI، نقش ویل گراهام، پروفایلر افبیآی را بازی میکند؛ مأموری که پیشتر به دستگیری لکتر کمک کرده است. گراهام اینبار در تلاش است قاتل سریالیای به نام فرانسیس دولارهاید با بازی تام نونان را متوقف کند و برای حل پرونده مجبور میشود از لکتر کمک بگیرد.
تصاویر شیک و غرق در نورهای نئونی مایکل مان و بازی وهمانگیز تام نونان باعث شدهاند «شکارچی انسان» همچنان یکی از برجستهترین آثار کل مجموعه باشد.
۵. شکارچی استخوان (The Bone Collector) – ۱۹۹۹
IMDb: 6.7/10
Rotten Tomatoes: 30%
«شکارچی استخوان» در سال ۱۹۹۹ رویکرد متفاوتی در پیش گرفت و ستاره اصلی خود، دنزل واشینگتن، را تقریباً در تمام طول فیلم از حرکت محروم کرد. واشینگتن در این فیلم نقش لینکلن ریم، متخصص علوم جنایی مبتلا به فلج چهاراندام را ایفا میکند.
با این حال، شخصیت اصلی و فعال داستان آنجلینا جولی در نقش آملیا است؛ مأمور گشت پلیسی تازهکار که تلاش میکند قاتل سریالیای را پیدا کند که صحنههای قتل قربانیانش را به شکل معماهایی پیچیده طراحی میکند.
قاتلی که به شکارچی استخوان معروف شده، قربانیان خود را با تاکسی میرباید و سپس مرگهایی هولناک را طراحی میکند که هرکدام به شکل یک معما و با الهام از یک کتاب قدیمی درباره جنایتها ساخته شدهاند.
ریم به آملیا کمک میکند این معماها را حل کند و پیش از آنکه خودش به قربانی بعدی تبدیل شود، قاتل را پیدا کند. به همین دلیل، حل معما در این فیلم اهمیت بیشتری از خود قاتل و حتی کارآگاهان پیدا میکند. «شکارچی استخوان» با استقبال چندان خوبی از سوی منتقدان مواجه نشد، اما همچنان یکی از فیلمهای محبوبی است که تماشای دوباره آن لذتبخش خواهد بود.
۴. خاطرات قتل (Memories of Murder) – ۲۰۰۳
IMDb: 8.1/10
Rotten Tomatoes: 95%
سالها پیش از آنکه بونگ جون-هو برای فیلم «انگل» (Parasite) برنده جایزه اسکار شود، یکی از بهترین فیلمهای قاتلان سریالی تاریخ سینما را ساخته بود. «خاطرات قتل» یک تریلر کرهای است که بر اساس پرونده واقعی قتلهای زنجیرهای هواسئونگ بین سالهای ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۱ ساخته شده است؛ پروندهای مربوط به نخستین قاتل سریالی شناختهشده کره جنوبی.
سونگ کانگ-هو و کیم سانگ-کیونگ نقش دو کارآگاه را بازی میکنند که در تلاش برای حل این پرونده هستند، در حالیکه پلیس محلی برای یافتن سرنخی از قاتل با مشکلات فراوانی روبهرو است.
جالبترین ویژگی این فیلم آن است که قاتل هرگز دستگیر نمیشود. قاتل واقعی این پرونده نیز تا پس از اکران فیلم شناسایی و دستگیر نشد؛ اتفاقی که به افزایش توجه عمومی به این پرونده حلنشده کمک کرد.
نبود انگیزه مشخص برای قتلها و دستگیر نشدن قاتل، فیلم را به روایتی درباره تلاشهای ناامیدکننده برای یافتن یک قاتل ناشناس و بیچهره تبدیل میکند. «خاطرات قتل» همچنان یکی از بهترین تریلرهای کرهای قرن بیستویکم محسوب میشود.
۳. زودیاک (Zodiac) – ۲۰۰۷
IMDb: 7.7/10
Rotten Tomatoes: 90%
دیوید فینچر در سال ۲۰۰۷ بار دیگر به سراغ پرونده یک قاتل سریالی حلنشده رفت؛ اینبار قاتل معروف به زودیاک که در دهههای ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در منطقه خلیج سانفرانسیسکو قربانیان خود را انتخاب میکرد. هویت این قاتل تا امروز نیز بهطور قطعی مشخص نشده است.
در فیلم «زودیاک»، کارتونیستی به نام رابرت گریاسمیت با بازی جیک جیلنهال بهشدت درگیر حل این پرونده میشود و فینچر در فیلم حتی یک مظنون مشخص را بهعنوان قاتل معرفی میکند.
فیلم بر اساس دو کتابی ساخته شده که گریاسمیت درباره این قتلها نوشته است: Zodiac در سال ۱۹۸۶ و Zodiac Unmasked در سال ۲۰۰۲.
اینکه فینچر پرونده را حل نمیکند و داستان را عمداً در وضعیتی باز به پایان میرساند، تصمیم جالبی برای پایانبندی فیلم بود. در عین حال، مطرح کردن یک نظریه درباره هویت قاتل باعث شد «زودیاک» به اثری جذاب برای علاقهمندان ژانر جنایی واقعی تبدیل شود.
۲. هفت (Se7en) – ۱۹۹۵
IMDb: 8.6/10
Rotten Tomatoes: 84%
دیوید فینچر در سال ۱۹۹۵ تریلر قاتل سریالی «هفت» را ساخت؛ فیلمی که همچنان یکی از تاریکترین آثار جریان اصلی سینما در دهه ۹۰ میلادی محسوب میشود.
در این فیلم، کارآگاه جوانی به نام دیوید میلز با بازی برد پیت با کارآگاه باتجربهای که در آستانه بازنشستگی قرار دارد، یعنی ویلیام سامرست با بازی مورگان فریمن، همکار میشود. این دو وارد پرونده قاتلی سریالی میشوند که با نام جان دو شناخته میشود و قربانیان خود را بر اساس هفت گناه کبیره انتخاب و مرگ آنها را به شکلهایی هولناک صحنهسازی میکند.
کوین اسپیسی در نقش جان دو حضوری بهشدت آزاردهنده و تأثیرگذار دارد، اما تمرکز اصلی فیلم بر تریسی، همسر جوان دیوید با بازی گوئینت پالترو و سامرست است و اینکه قاتل چگونه هر سه نفر را وارد نقشه وحشتناک خود میکند.
پایانبندی «هفت» باعث میشود تماشای دوباره فیلم برای بسیاری از مخاطبان دشوار باشد، اما تمام اتفاقات در نهایت مانند روایتی دقیق و بینقص از وحشت در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
۱. سکوت برهها (The Silence of the Lambs) – ۱۹۹۱
IMDb: 8.6/10
Rotten Tomatoes: 95%
موفقترین تریلر قاتل سریالی تاریخ سینما در سال ۱۹۹۱ با فیلم «سکوت برهها» به کارگردانی جاناتان دمی ساخته شد.
داستان درباره کارآموز جوان افبیآی به نام کلاریس استارلینگ با بازی جودی فاستر است که مأمور میشود با قاتل سریالی آدمخواری به نام هانیبال لکتر با بازی آنتونی هاپکینز مصاحبه کند. هدف از این کار این است که شاید لکتر بتواند به پلیس برای حل پرونده قاتل سریالی جدیدی به نام بوفالو بیل با بازی تد لوین کمک کند.
بدون شک، بهترین شخصیت فیلم هانیبال لکتر با بازی آنتونی هاپکینز است؛ نقشی که هاپکینز به شکلی درخشان ایفا کرد و به شکلگیری یک مجموعه سینمایی بزرگ انجامید.
«سکوت برهها» همچنین موفقیتی عظیم در فصل جوایز بود و توانست در تمامی پنج بخش اصلی اسکار پیروز شود؛ افتخاری که تنها نصیب سه فیلم در تاریخ جوایز اسکار شده است.
دانشآموخته ادبیات انگلیسی و مترجمی با هفت سال تجربه کار. یک سال است در «سلام سینما» به تولید محتوا درباره سینمای جهان مشغولم. همیشه دنبال داستانهای جدید و تجربههای متفاوت در دنیای هنر هستم.