سیاست در کانون توجه برلیناله؛ جشنواره‌ای زیر سایه جدال‌های آنلاین

جشنواره برلیناله که از بدو تأسیس در سال ۱۹۵۰ همواره هویتی سیاسی داشته، امسال بیش از هر زمان دیگری با تنش‌های سیاسی و اجتماعی گره خورده است. این جشنواره که در گذشته علیه جنگ اوکراین موضع گرفته بود، اکنون با پرسش‌های مکرر درباره غزه، حمایت دولت آلمان از اسرائیل و بازگشت دونالد ترامپ به قدرت روبه‌روست. 

نقطه آغاز جنجال، پرسش یک فعال رسانه‌ای از ویم وندرس، رئیس هیأت داوران، درباره اینکه آیا حمایت مالی دولت آلمان آزادی بیان جشنواره را محدود می‌کند، بود. پاسخ وندرس مبنی بر اینکه «باید از سیاست دور ماند» واکنش‌های تندی برانگیخت؛ از جمله انصراف آرونداتی روی، نویسنده سرشناس هندی، که این موضع را «غیرقابل قبول» خواند. 

چهره‌های دیگری مانند میشل یئو و نیل پاتریک هریس نیز در نشست‌های خبری با پرسش‌های سیاسی روبه‌رو شدند و تلاش کردند بحث را به سینما بازگردانند. در مقابل، برخی هنرمندان همچون هانا برگ‌هولم با نمادهایی در حمایت از فلسطین، موضع‌گیری آشکار داشتند. تحلیلگران معتقدند آنچه امسال فضا را متفاوت کرده، نه حضور سیاست، بلکه تبدیل پرسش‌ها به «سوژه‌های کوتاه و جنجالی برای شبکه‌های اجتماعی» است که بدون زمینه منتشر می‌شوند و به «طعمه خشم آنلاین» بدل می‌گردند. 

با وجود این حواشی، خود جشنواره همچنان سیاسی باقی مانده است. فیلم افتتاحیه «مردان خوب وجود ندارند» از افغانستان و آثار متعدد دیگری درباره سرکوب و زندان، نشان‌دهنده تداوم رویکرد انتقادی برلیناله است. 

برخی ناظران هشدار می‌دهند که اگر نشست‌های خبری به میدان «گاتچا» و حملات آنلاین تبدیل شود، ممکن است هنرمندان از حضور یا اظهار نظر پرهیز کنند و این امر به تضعیف آزادی بیان در جشنواره بینجامد.