تماشای فیلم «خانم والده» برای زیر ۱۵ سالهها ممنوع شد
فیلم سینمایی «خانم والده» پس از گذشت ۱۲ روز از آغاز اکران و فروش ۷۲۴ هزار بلیت، با محدودیت سنی جدیدی مواجه شده است. بر اساس اطلاعات درجشده در سامانه سمفا، تماشای این فیلم برای افراد کمتر از ۱۵ سال مجاز نیست و علامت ۱۵+ نیز روی پوستر آن درج شده است. گفته شده شوخیها و محتوای جنسی موجود در فیلم، یکی از دلایل اختصاص این ردهبندی بوده است.
«خانم والده» به کارگردانی سهیل موفق، داستان دو برادر بدهکار را روایت میکند که به دلیل مشکلات اقتصادی وارد مجموعهای از اتفاقات غیرمنتظره و موقعیتهای طنز میشوند. با این حال، آنچه بیش از فضای کمدی فیلم در موضوع ردهبندی سنی مورد توجه قرار گرفته، حضور رضا عطاران در ظاهری زنانه و موقعیتهایی است که شخصیت او در طول داستان تجربه میکند. در همین شرایط، فیلم «زندهشور» به کارگردانی کاظم دانشی نیز به دلیل وجود صحنههای اعدام و فضای آزاردهنده، در گروه آثار مناسب افراد بالای ۱۵ سال قرار گرفته است.
ردهبندی سنی بدون ضمانت اجرایی
اگرچه ردهبندی سنی برای برخی آثار سینمایی تعیین میشود، اما اجرای آن در عمل با محدودیتهایی روبهرو است. در شرایط فعلی، خانوادهای که فرزند کمتر از ۱۵ سال دارد، میتواند برای تماشای چنین فیلمهایی بلیت تهیه کند و هنگام خرید اینترنتی یا ورود به سالن نیز الزام مشخصی برای جلوگیری از حضور افراد زیر سن تعیینشده وجود ندارد.
سابقه اجرای ردهبندی سنی در سینمای ایران به سال ۱۳۷۷ بازمیگردد؛ زمانی که فیلم «مصائب شیرین» ساخته علیرضا داودنژاد با چنین محدودیتی روبهرو شد. سالها بعد، در سال ۱۳۹۸، هیأتی ۳۰ نفره برای بررسی ردهبندی سنی فیلمها تشکیل شد و چهار گروه ۹+، ۱۲+، ۱۵+ و ۱۸+ برای آثار سینمایی تعریف شدند. این دستورالعمل پس از مدتی با اعتراض دادستانی کل کشور مواجه شد و دیوان عدالت اداری درخواست توقف و ابطال آن را صادر کرد.
موافقان ردهبندی سنی معتقدند مخاطب باید پیش از خرید بلیت بداند یک فیلم برای چه گروه سنی مناسب است. در مقابل، برخی سینماگران درباره تأثیر چنین محدودیتهایی بر فروش فیلم و تعداد سالنهای در اختیار آثار دارای ردهبندی هشدار دادهاند. در نهایت، بخش مهمی از تصمیمگیری درباره تماشای این آثار به خانوادهها واگذار شده است.
ردهبندی سنی فیلمها در جهان
ردهبندی سنی فیلمها سابقهای طولانی در جهان دارد. هیأت بریتانیایی ردهبندی فیلمها در سال ۱۹۱۲ تأسیس شد و از ۱۹۱۳ فعالیت خود را آغاز کرد. در آمریکا نیز سیستم مدرن ردهبندی سنی در سال ۱۹۶۸ شکل گرفت و جایگزین نظام کد هیز شد.
سیستم آمریکایی در حال حاضر شامل گروههای G برای همه مخاطبان، PG برای تماشای همراه با راهنمایی والدین، PG-13 برای هشدار به والدین کودکان زیر ۱۳ سال، R برای افراد زیر ۱۷ سال با همراهی والد یا سرپرست و NC-17 برای ممنوعیت ورود افراد ۱۷ ساله و کمتر است.
این نظام در آمریکا یک سازوکار داوطلبانه و خودتنظیمی صنعت سینما محسوب میشود و قانون فدرال نیست. با این حال، سالنهای سینما در اجرای آن نقش دارند. کشورهای دیگری مانند بریتانیا، هلند، فرانسه، اسپانیا و آلمان نیز شیوههای متفاوتی برای تعیین محدودیت سنی آثار سینمایی دارند.