رتبه‌بندی تمام برندگان اسکار بهترین کارگردانی در دهه ۲۰۲۰ تا امروز

ترجمه اختصاصی سلام سینما؛ نگار رعنایی| دهه ۲۰۲۰ تاکنون یکی از جذاب‌ترین دوره‌های تاریخ اسکار را از نظر برندگان جایزه بهترین کارگردانی رقم زده است. این فهرست مجموعه‌ای از کارگردانان بااستعداد و متفاوت را در بر می‌گیرد که هرکدام سبک و نگاه منحصربه‌فرد خود را دارند. از سینمای آرام و مشاهده‌گرانه کلویی ژائو در «سرزمین خانه‌به‌دوش‌ها» (Nomadland) گرفته تا آشوب دیوانه‌وار دنیل‌ها در «همه‌چیز، همه‌جا، به یکباره» (Everything Everywhere All at Once)، آکادمی اسکار در این سال‌ها به فیلمسازانی با سبک‌ها و جهان‌بینی‌های بسیار متفاوت میدان داده است. در همین دوره، فیلمسازان جذابی همچون کورالی فارژا، رایان کوگلر، یورگوس لانتیموس و ریوسوکه هاماگوچی نیز نامزد این جایزه شده‌اند.

در ادامه، برندگان اسکار بهترین کارگردانی در دهه ۲۰۲۰ را بررسی و رتبه‌بندی می‌کنیم. این رتبه‌بندی با در نظر گرفتن کارنامه فیلمسازان، کیفیت و ثبات آثارشان و البته فعالیت‌های آن‌ها پس از دریافت اسکار انجام شده است. طبیعتاً انتخاب و رتبه‌بندی چنین مجموعه‌ای از فیلمسازان کار ساده‌ای نیست، اما یک نکته قطعی است: همه این کارگردانان مؤلفانی صاحب‌سبک هستند که با صدایی منحصربه‌فرد و جاه‌طلبی فراوان، فیلم‌هایی تماشایی خلق کرده‌اند.

دنیل کوان و دنیل شاینرت که با نام «دنیل‌ها» (The Daniels) شناخته می‌شوند، شاید جالب‌ترین مسیر رسیدن به موفقیت در اسکار را در میان فیلمسازان این فهرست داشته باشند. این دو در جریان فعالیت در عرصه خلاقیت نیویورک با یکدیگر آشنا شدند و با ساخت موزیک‌ویدئوهای خلاقانه و عجیب‌وغریب به شهرت رسیدند. شناخته‌شده‌ترین اثر آن‌ها در این دوران، موزیک‌ویدئوی آهنگ (Turn Down for What) از DJ Snake و Lil Jon بود.

آن‌ها سپس نخستین فیلم بلندشان، «مرد ارتشی سوییسی» (Swiss Army Man) را با بازی دنیل ردکلیف و پل دانو ساختند؛ فیلمی عجیب‌وغریب اما در عین حال غافلگیرکننده و سرشار از احساس.

اما نقطه اوج مسیر آن‌ها با «همه‌چیز، همه‌جا، به یکباره»  رقم خورد؛ فیلمی درباره جهان‌های موازی که در مقایسه با بسیاری از نمونه‌های بلاک‌باستری این ژانر، جسورانه‌تر و خلاقانه‌تر ظاهر شد. این فیلم در مجموع هفت جایزه اسکار از جمله بهترین فیلم را به دست آورد و برای میشل یئو نیز یک پیروزی تاریخی در بخش بهترین بازیگر زن رقم زد.

موفقیت دنیل‌ها دستاوردی خارق‌العاده برای دو فیلمسازی بود که تا آن زمان تنها دو فیلم بلند ساخته بودند. همچنین این موفقیت یکی از معدود دفعاتی بود که آکادمی اسکار یک فیلم ژانری کاملاً نامتعارف را به جای یک درام پرستیژ معمولی مورد توجه قرار داد. این دو همچنان روی پروژه بعدی خود پس از اسکار کار می‌کنند؛ فیلمی علمی‌تخیلی که طبق گزارش‌ها در دست ساخت است.

۵. شان بیکر

شان بیکر پس از سال‌ها فعالیت در عرصه سینمای مستقل، سرانجام با فیلم «آنورا» (Anora) به اسکار رسید. بیکر پیش از ساخت این فیلم با بازی مایکی مدیسون، سال‌ها به ساخت فیلم‌هایی درباره انسان‌هایی که در حاشیه جامعه آمریکا زندگی می‌کنند مشغول بود؛ آثاری که اغلب با بودجه‌های محدود و با حضور بازیگران غیرحرفه‌ای ساخته می‌شدند.

نخستین فیلم بلند او، «نارنگی» (Tangerine)، به‌دلیل فیلمبرداری عمده با آیفون شهرت زیادی پیدا کرد. «پروژه فلوریدا» (The Florida Project) و «راکت قرمز» (Red Rocket) نیز علاقه بیکر به پرداختن به کارگران جنسی، خانواده‌های گرفتار مشکلات اقتصادی و جوامع به حاشیه رانده‌شده را نشان می‌دادند.

آنورا تقریباً تمام این دغدغه‌ها را در یک فیلم گرد هم آورد و همین مسئله به بیکر کمک کرد تا علاوه بر جایزه بهترین کارگردانی، جوایز بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی و بهترین تدوین را نیز به دست آورد و به‌عنوان تهیه‌کننده، اسکار بهترین فیلم را هم دریافت کند.

چهار جایزه اسکار بیکر برای یک فیلم، با رکوردی که پیش‌تر توسط والت دیزنی ثبت شده بود، برابری می‌کند.

بیکر پس از آنورا روی «دختر چپ‌دست» (Left-Handed Girl)، فیلمی تایوانی به کارگردانی شی چینگ‌شو، کار کرد. او تهیه‌کنندگی، نویسندگی مشترک و تدوین این فیلم تحسین‌شده را بر عهده داشت و نشان داد که حتی پس از موفقیت در اسکار نیز همچنان فیلمسازی پرکار است.

پروژه بعدی او (Ti Amo!) نام دارد و بیکر بار دیگر در آن چند مسئولیت را هم‌زمان بر عهده خواهد داشت؛ از کارگردانی و نویسندگی گرفته تا تهیه‌کنندگی و تدوین. این فیلم قرار است توسط بخش جدید فیلم‌های تخصصی کمپانی برادران وارنر، یعنی Clockwork، اکران شود.

۴. جین کمپیون

جین کمپیون مدت‌ها پیش از دریافت اسکار در سال ۲۰۲۱، جایگاه خود را به‌عنوان یکی از مهم‌ترین فیلمسازان نسلش تثبیت کرده بود. کمپیون پیش از شهرت جهانی نیز در زادگاهش، نیوزیلند، فیلمسازی تحسین‌شده بود، اما با فیلم زیبا و تأثیرگذار «پیانو» (The Piano) با بازی هالی هانتر و آنا پاکوین به شهرت بین‌المللی رسید.

این فیلم نام کمپیون را در سراسر جهان مطرح کرد، نخل طلای جشنواره کن را به دست آورد و با دریافت هشت نامزدی اسکار، موفقیتی بزرگ رقم زد. کمپیون با این فیلم به دومین زنی تبدیل شد که در تاریخ اسکار نامزد جایزه بهترین کارگردانی شده است و در عین حال اسکار بهترین فیلم‌نامه غیراقتباسی را نیز به خانه برد.

کمپیون در ادامه به ساخت آثاری درباره قدرت و تمایلات جنسی زنان پرداخت و فیلم‌های تأمل‌برانگیزی همچون «در برش» (In the Cut) و «ستاره درخشان» (Bright Star) را ساخت. او همچنین با سریال «بالای دریاچه» (Top of the Lake) به تلویزیون رفت.

پس از یک وقفه کوتاه، کمپیون با «قدرت سگ» (The Power of the Dog) بازگشت. این فیلم با کسب ۱۲ نامزدی اسکار، یکی از موفق‌ترین آثار آن دوره بود و سرانجام جایزه‌ای را که مدت‌ها انتظارش را می‌کشید، یعنی اسکار بهترین کارگردانی، برای او به ارمغان آورد.

کمپیون از زمان ساخت این وسترن با بازی کریستن دانست و بندیکت کامبربچ فیلم بلند دیگری نساخته است؛ اما اخیراً اعلام کرده که روی فیلم بعدی خود کار می‌کند؛ پروژه‌ای که گفته می‌شود یک فیلم موزیکال خواهد بود.

۳. کلویی ژائو

کلویی ژائو فعالیت خود را با فیلم‌های مستقلی همچون آوازهایی که «برادرانم به من آموختند» (Songs My Brothers Taught Me) و «سوارکار» (The Rider) آغاز کرد. ژائو تنها با ساخت چند فیلم توانست سبک مشخص و قابل تشخیصی برای خود ایجاد کند؛ سبکی مبتنی بر فیلمبرداری طبیعی‌گرایانه، استفاده از لوکیشن‌های واقعی و حتی حضور بازیگران غیرحرفه‌ای.

فیلم «سرزمین خانه‌به‌دوش‌ها» محصول ۲۰۲۰، موفقیتی بزرگ در جشنواره‌ها و فصل جوایز بود. این فیلم شیر طلایی جشنواره ونیز و جایزه منتخب تماشاگران جشنواره تورنتو را دریافت کرد و با کسب شش نامزدی اسکار، سرانجام سه جایزه را به دست آورد: بهترین فیلم، بهترین بازیگر زن برای فرانسیس مک‌دورمند و بهترین کارگردانی برای ژائو.

ژائو پس از دریافت اسکار، یکی از متفاوت‌ترین پروژه‌های ممکن را انتخاب کرد: کارگردانی یک فیلم مارول. در دوران پس از «انتقام‌جویان: پایان بازی» (Avengers: Endgame)، «جاودانگان» (Eternals) را می‌توان یکی از جاه‌طلبانه‌ترین تجربه‌های مارول دانست. فیلم اثری عظیم با گروهی پرشمار از شخصیت‌هاست که در عین حال، امضای سینمایی ژائو را نیز به‌وضوح حفظ کرده است.

واکنش‌های دو قطبی به جاودانگان مانع ادامه فعالیت ژائو نشد. او سپس با «همنت» (Hamnet) بازگشت؛ فیلمی با بازی جسی باکلی و پل مسکال که بار دیگر برای او نامزدی اسکار بهترین کارگردانی را به همراه داشت و نشان داد ژائو می‌تواند هم در سینمای تجاری و هم در سینمای هنری فعالیت کند.

ژائو همچنین اخیراً قسمت آزمایشی نسخه جدید «بافی قاتل خون‌آشام‌ها» (Buffy the Vampire Slayer) را کارگردانی کرد، اما این پروژه برای ساخت یک فصل کامل انتخاب نشد. با این حال، تنوع قابل توجه کارنامه ژائو دلیل اصلی قرار گرفتن او در رتبه سوم این فهرست است.

۲. کریستوفر نولان

پیروزی کریستوفر نولان در اسکار ۲۰۲۴ را می‌توان سرانجام به رسمیت شناخته شدن فیلمسازی دانست که بیش از دو دهه را صرف بازتعریف سینمای هالیوود و حتی خود جوایز اسکار کرده بود.

نولان ابتدا با فیلم پیچیده و ذهن‌درگیرکننده «یادگاری» (Memento) نام خود را مطرح کرد و سپس با سه‌گانه محبوب «شوالیه تاریکی» (The Dark Knight) نشان داد که در ساخت آثار عظیم و پرهزینه نیز تبحر دارد. او پس از آن مجموعه‌ای از فیلم‌های موفق همچون «میان‌ستاره‌ای» (Interstellar) و «تلقین» (Inception) را ساخت و در عین حال، همواره به آزمایش‌های فرمی و روایی در آثارش ادامه داد؛ نمونه‌ای مانند «تنت» (Tenet) گواه این مسئله است.

نولان پیش از این چند بار نامزد اسکار شده بود، اما سرانجام با «اوپنهایمر» (Oppenheimer) توانست جایزه بهترین کارگردانی را به دست آورد. این فیلم در مجموع هفت اسکار کسب کرد و در گیشه جهانی بیش از ۹۰۰ میلیون دلار فروخت؛ رقمی خیره‌کننده برای فیلمی زندگی‌نامه‌ای.

نولان پس از دریافت اسکار چندان وقت تلف نکرد و تقریباً بلافاصله کار روی «ادیسه» (The Odyssey) را آغاز کرد. این اقتباس از اثر حماسی هومر تابستان امسال اکران شد و همان‌طور که انتظار می‌رفت، به موفقیتی بزرگ دست یافت.

ادیسه در گیشه از مرز یک میلیارد دلار عبور کرده و به پرفروش‌ترین فیلم تاریخ با رده‌بندی سنی R، پرفروش‌ترین فیلم تاریخ در سالن‌های IMAX و پرفروش‌ترین فیلم کارنامه نولان تبدیل شده است؛ رکوردی که پیش از آن در اختیار «شوالیه تاریکی برمی‌خیزد» (The Dark Knight Rises) بود.

این فیلم از همین حالا یکی از مدعیان اصلی فصل جوایز و اسکار آینده محسوب می‌شود و سینمادوستان سراسر جهان منتظرند ببینند نولان در ادامه چه مسیری را انتخاب خواهد کرد.

۱. پل توماس اندرسون

پل توماس اندرسون پیش از دریافت اسکار در اوایل امسال برای «نبرد پشت نبرد» (One Battle After Another)، سال‌ها بی‌سروصدا یکی از منسجم‌ترین و تحسین‌شده‌ترین کارنامه‌های سینمایی را ساخته بود.

او فعالیت حرفه‌ای خود را با «برد دشوار» (Hard Eight) و «شب‌های عیاشی» (Boogie Nights) آغاز کرد و پیش از رسیدن به ۳۰سالگی، فیلم گسترده و جاه‌طلبانه «مگنولیا» (Magnolia) را ساخت؛ دستاوردی که بسیاری از فیلمسازان جوان تنها می‌توانند رؤیای آن را داشته باشند.

نخستین نامزدی اسکار بهترین کارگردانی او برای «خون به پا خواهد شد» (There Will Be Blood) بود؛ فیلمی که اغلب از آن به‌عنوان یکی از شاهکارهای سینمای قرن بیست‌ویکم یاد می‌شود. اندرسون پس از آن نیز دو بار دیگر برای «رشته خیال» (Phantom Thread) و «لیکریش پیتزا» (Licorice Pizza) نامزد شد تا سرانجام جایزه را به دست آورد.

در مراسم اسکار ۲۰۲۶، اندرسون علاوه بر جایزه بهترین کارگردانی، اسکار بهترین فیلم‌نامه اقتباسی را نیز دریافت کرد و فیلمش جایزه بهترین فیلم را به دست آورد. این موفقیت نخستین دو اسکار شخصی اندرسون را پس از بیش از سه دهه فیلمسازی رقم زد.

او همچنین تنها کارگردانی است که موفق شده جایزه بهترین کارگردانی را در اسکار دریافت کند و در عین حال از سه جشنواره معتبر اروپایی، یعنی کن، ونیز و برلین، نیز جوایز کارگردانی به دست آورده است.

اندرسون هنوز فیلم بلند بعدی خود را به‌طور رسمی معرفی نکرده، اما همچنان پروژه‌های متعددی در دست دارد. طبق گزارش‌ها، او در فیلم بعدی مارتین اسکورسیزی، (What Happens At Night)، به‌عنوان نویسنده بدون ذکر نام و همچنین کارگردان علی‌البدل همکاری خواهد کرد.

او همچنین قرار است پاییز امسال فیلم کنسرت کامرون وینتر با عنوان (Live at Carnegie Hall) را منتشر کند؛ پروژه‌ای که بنی سفدی نیز به‌عنوان تهیه‌کننده مشترک و فیلمبردار در آن حضور دارد.

با توجه به کیفیت و انسجام کارنامه، جاه‌طلبی، سبک شخصی و البته موفقیت‌های اخیر، پل توماس اندرسون در صدر فهرست برترین برندگان اسکار بهترین کارگردانی در دهه ۲۰۲۰ قرار می‌گیرد.