بحران سینما در ۱۴۰۵ /فیلم خوب جواب میدهد نه کمدیهای سمی و تقلید بیوقفه!
اختصاصی سلام سینما؛ مهلا رنجبران| بهمن شیرمحمد، منتقد سینما، در مصاحبه با «سلام سینما» در خصوص وضعیت سینمای ایران در سال ۱۴۰۵ گفت که بررسی سینما بدون توجه به شرایط اجتماعی و اقتصادی جامعه امکانپذیر نیست. وی در پاسخ به سوال خبرنگار که دربارهی جریانسازی سینما در جامعه و تأثیر اجتماعی آن پرسیده بود، اظهار داشت: «بحث ما چند شاخه دارد. یکی وضعیت اقتصادی است که بهطور مستقیم روی سینما اثر میگذارد. وقتی مردم در تأمین نیازهای اولیه خود مشکل دارند، رفتن به سینما اولویت اقتصادیشان نخواهد بود. این شرایط باعث تقویت شبکه نمایش خانگی هم شده است، چرا که هزینهی استفاده از آن بسیار کمتر است.»
وی افزود: «یک خانواده چهار نفره برای رفتن به سینما باید هزینههای جانبی زیادی هم متحمل شود، مانند شام یا رفت و آمد. در این شرایط اقتصادی، تماشاگر ترجیح میدهد با هزینهی کمتر و راحتی بیشتر در خانه فیلم ببیند.»
بیشتر بخوانید:
فیلم و سریال زیر تیغ قطعی اینترنت
بحران خلاقیت در سینمای ایران
شیرمحمد در ادامه به مسئله خلاقیت در سینمای ایران اشاره کرد و گفت: «سینمای ایران سالهاست از خلاقیت تهی شده است. اگر استثناها را کنار بگذاریم، دو جریان اصلی دیده میشود: فیلمهای سیاسی-امنیتی و فیلمهای کمدی. فیلمهای سیاسی-امنیتی که از ماجرای «نیمروز» آغاز شد، تلاشهای بعدی نتوانست به کیفیت آن برسد. بخش کمدی هم بهنوعی تبدیل به یک مشکل شده است؛ چند بازیگر ثابت در همه فیلمها تکرار میشوند و حتی صحنههای کلیشهای مانند رقص و دعوا تبدیل به بخش جداییناپذیر فیلمها شده است.»
وی ادامه داد: «اگر به سینمای سال ۱۳۶۵ نگاه کنیم، فیلمها دارای عمق و مضمون اجتماعی بودند، ولی حالا این عمق در تولیدات کمدی از بین رفته و تنها تقلید سطحی از گذشته به چشم میخورد.»
وضعیت مخاطب و پیشبینی آینده سینما
شیرمحمد درباره وضعیت سینمای ایران در سال ۱۴۰۵ و تأثیر بحران سیاسی و اجتماعی اظهار داشت: «شرایط جامعه ایران غیرقابل پیشبینی است. برای مثال، فیلم «پیرپسر» که بعد از مدتها قرار بود سینمای جدی را احیا کند، به دلیل شرایط سیاسی و جنگ دوازده روزه چندین بار اکران آن به تأخیر افتاد، اما باز هم مردم استقبال کردند. پیشبینی وضعیت سینما تقریباً غیرممکن است، زیرا تابع اتفاقات غیرمنتظره و شدیداً متغیر در جامعه است.»
وی در تحلیل کاهش مخاطب گفت: «افت تماشاگر ترکیبی از چند عامل است: وضعیت اقتصادی، کیفیت و تنوع تولیدات و تغییرات تکنولوژیک. تکنولوژی باعث شده مردم راحتتر فیلمها و سریالها را در خانه یا گوشی ببینند و سینما دیگر مانند دهه ۶۰ وجاهت سابق را ندارد. سینما یک هنر جمعی است و بدون تماشاگر، ماهیتش محدود میشود.»
تاثیر شبکه نمایش خانگی بر سینما
در خصوص رابطه سینما و شبکه نمایش خانگی، شیرمحمد توضیح داد: «مردم راه خودشان را میروند و این ثابت شده است. تجربه جایزه تماشاگران در جشنواره فیلم فجر نشان داد اختلاف زیادی بین سلیقه مردم و هیئت داوران وجود دارد. اگر فیلم کیفیت بالا و قصه جذاب داشته باشد، حتی در شرایط سخت، مردم استقبال میکنند. بنابراین سینما میتواند با ارائه محصول جذاب نقش مهمی در جامعه ایفا کند.»
وی اضافه کرد: «در سطح جهانی هم شاهد هستیم که پلتفرمها و اکران آنلاین مکمل سینما هستند و لزوماً رقیب آن محسوب نمیشوند. استراتژی صحیح این است که هر دو با هم تعامل داشته باشند و نیاز مخاطب را از جهات مختلف تأمین کنند.»
تأثیر قطعی اینترنت بر سینما
بهمن شیرمحمد در پاسخ به سوالی درباره تأثیر قطعی اینترنت گفت: «قطعی اینترنت تأثیر مستقیم و شدیدی روی سینما دارد. اینترنت ابزار اصلی ارتباط و تبلیغ فیلمها، سریالها و ایجاد بحث و موج مخاطب است. وقتی این ابزار قطع شود، مردم امکان شرکت در بحثها و ارائه نظر خود را ندارند و این موضوع روی همه ارکان زندگی، از جمله سینما، اثرگذار است.»
منتقد سینما تاکید کرد که وضعیت سینمای ایران در سال ۱۴۰۵ نتیجه ترکیبی از عوامل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و تکنولوژیک است. او معتقد است که با تولیدات خلاقانه و جذاب، حتی در شرایط سخت، سینما میتواند جریانساز باشد و مخاطب خود را حفظ کند. همچنین تعامل هوشمندانه سینما و شبکه نمایش خانگی و بهرهگیری از فناوریهای نوین میتواند مسیر توسعه و بازگشت مخاطب به سالنهای سینما را هموار کند.
من مهلا رنجبران هستم؛ متولد ۱۳۸۱، فارغالتحصیل کارشناسی مهندسی نقشهبرداری، و عاشق دنیای خبر و تصویر. خبرنگاری برای من فقط یک شغل نیست؛ چیزیست که باهاش زندگی میکنم، نفس میکشم و ازش لذت میبرم.
از سال 1404 با سلام سینما همکاری دارم و با تمرکز بر سینما، تلویزیون، چهرههای هنری و حواشی فرهنگی، تلاش میکنم خبر را نه فقط منتقل، بلکه حسبرانگیز کنم و با قلمم به کلمات روح ببخشم.