۴ ابهام قانونی درباره توقیف «کوری»؛ از ارتباط مجوز تولید و مجوز پخش تا دخالت نهادهای بیرونی
اختصاصی سلام سینما؛ مهلا رنجبران| سریال «کوری» قرار بود ظهر جمعه ۲۹ خرداد روی خروجی فیلمنت و نماوا قرار بگیرد. در آستانه آغاز پخش این سریال از تریلرش رونمایی شده بود، زمان پخش اعلام شده بود و مخاطبان منتظر بودند تا تازهترین اثر سجاد پهلوانزاده را تماشا کنند؛ در حالی که تنها چند دقیقه مانده به انتشار، ناگهان همهچیز متوقف شد.
فیلمنت با انتشار بیانیهای مبهم از «موانع» سخن گفت، بدون آنکه توضیح دهد این موانع دقیقاً چیستند؟!
کمی بعد، گمانهزنیها درباره ممیزی و ایرادات محتوایی بالا گرفت و در نهایت معاون کاربران و تنظیمگری اجتماعی ساترا اعلام کرد که «کوری» اساساً مجوز تولید نداشته است و برای طی کردن مسیر قانونی در حال همکاری با ساتراست.
همین یک جمله کافی بود تا ماجرای «کوری» از یک تأخیر ساده در پخش، به پروندهای پر از پرسشهای حقوقی و مدیریتی تبدیل شود؛ پرسشهایی که پاسخ روشن به آنها نه فقط برای سرنوشت یک سریال، بلکه برای اعتبار کل نظام نظارت بر شبکه نمایش خانگی ضروری است!
وقتی مجوز تولید وجود نداشته، مجوز پخش از کجا آمده است؟
نخستین و شاید مهمترین ابهام همینجاست.
اگر آنطور که ساترا میگوید «کوری» مجوز تولید نداشته، چگونه تا آستانه انتشار پیش رفته است؟ آیا میتوان پذیرفت پروژهای با این حجم سرمایهگذاری، با حضور دهها بازیگر شناختهشده، ماهها فیلمبرداری، تبلیغات گسترده و برنامهریزی رسمی برای انتشار، بدون آنکه هیچ نهاد ناظری متوجه وضعیت حقوقی آن شود، به خط پایان برسد؟
آیا واقعاً قرار است باور کنیم که تازه در روز پخش مشخص شده سریالی فاقد مجوز تولید بوده است؟
اگر پاسخ مثبت است، باید پرسید سازوکار نظارت در تمام مراحل پیش از انتشار دقیقاً چه کارکردی داشته است؟ و اگر پاسخ منفی است، چرا این موضوع تا امروز مطرح نشده بود؟
این پرسش بیش از آنکه درباره «کوری» باشد، درباره اعتبار فرآیندهای نظارتی است.
اگر مجوز پخش صادر شده، دیگر مجوز تولید چه جایگاهی دارد؟
ابهام دوم از دل اظهارات رسمی بیرون میآید.
فرض کنیم سریال واقعاً مجوز تولید نداشته است. سؤال ساده این است که مگر مجوز پخش بدون بررسی اثر صادر میشود؟
در منطق حقوقی، مجوز پخش باید آخرین حلقه زنجیره تأیید باشد؛ یعنی نهاد ناظر پس از مشاهده محصول نهایی و بررسی همه مراحل، اجازه انتشار صادر کند. اگر اثری تا آستانه انتشار رسیده و حتی تاریخ پخش آن به صورت رسمی اعلام شده، آیا این به معنای عبور از مراحل تأیید نیست؟
در این صورت، تأکید بر نداشتن مجوز تولید چه تغییری در ماهیت ماجرا ایجاد میکند؟
آیا مجوز پخش میتواند اعتبار قانونی داشته باشد اما مجوز تولید نه؟این تناقضی است که بدون پاسخ روشن، به سادگی از کنار آن نمیتوان عبور کرد.
چرا بحران دقیقاً در لحظه پخش متولد شد؟
شاید عجیبترین بخش ماجرا همین باشد.
هفتهها تبلیغات رسمی انجام شد. تیزرها در فضای مجازی و رسانهها منتشر شدند. ساعت انتشار اعلام شد. مخاطب از روزها قبل میدانست که قرار است جمعه ظهر قسمت اول «کوری» را تماشا کند.
پس چگونه ناگهان در آخرین لحظه، همهچیز متوقف میشود؟
آیا واقعاً در تمام روزهای منتهی به انتشار، هیچ مرجع قانونی یا نظارتی از وجود مشکل مطلع نبوده است؟
آیا پرونده یک سریال تنها چند دقیقه مانده به پخش بررسی میشود؟
یا باید پذیرفت که تصمیمات مهم درباره تولیدات شبکه نمایش خانگی در فضایی غیرقابل پیشبینی اتخاذ میشوند؛ فضایی که نه سرمایهگذار میتواند به آن اعتماد کند، نه مخاطب و نه حتی صاحبان اثر؟
اگر ایرادی وجود داشته، چرا پیش از آغاز کمپین تبلیغاتی اعلام نشده است؟ و اگر ایرادی وجود نداشته، چرا انتشار متوقف شده است؟ این پرسشها تنها درباره یک سریال نیست؛ درباره امنیت سرمایهگذاری در صنعت تصویر است.
نهادهای بیرونی دقیقاً چه کسانی هستند؟
اما شاید مهمترین ابهام در جملهای نهفته باشد که کمتر از همه درباره آن توضیح داده شده است.
معاون ساترا گفته 2 نهاد بیرونی نسبت به سریال ملاحظاتی داشتهاند و این ملاحظات به ساترا منتقل شده است.
اینجا دقیقاً نقطهای است که مرزهای قانونی مبهم میشوند.
نهاد بیرونی یعنی چه؟
این نهادها چه جایگاهی در فرآیند تصمیمگیری دارند؟
آیا اختیار قانونی برای توقف یا تغییر یک اثر را دارند یا صرفاً نظر مشورتی ارائه میکنند؟
اگر تصمیم نهایی با ساتراست، سهم این نهادها در سرنوشت یک سریال چیست؟
و اگر تصمیم آنها تعیینکننده است، پس مرجع اصلی صدور مجوز دقیقاً کدام نهاد محسوب میشود؟
در هر نظام حقوقی، اصل شفافیت اقتضا میکند که فعالان صنعت بدانند با چه مرجعی طرف هستند و تصمیم نهایی در کجا گرفته میشود. اما در ماجرای «کوری» و امثال دیگری از سریالهای شبکه نمایش خانگی به نظر میرسد تصمیمگیران واقعی پشت پردهای از ابهام قرار گرفتهاند! پردهای که قرار نیست برای مخاطبان این سالهای شبکه نمایش خانگی کنار کشیده شود!
ابهامی که فراتر از «کوری» است
پرونده «کوری» دیر یا زود تعیین تکلیف خواهد شد، ممکن است چند روز دیگر موانع پخش برطرف شود و قسمت اول سریال بالاخره منتشر شود. حتی ممکن است پس از اعمال اصلاحات مورد نظر، این پرونده به ظاهر بسته شود. اما مسئله اصلی جایی دیگر است. چهار پرسشی که این ماجرا ایجاد کرده به این سادگی از بین نمیرود. تا زمانی که پاسخ روشنی برای این تناقضها ارائه نشود، هر سریال دیگری هم میتواند در آستانه انتشار با همین سرنوشت روبهرو شود - چه از آن سود ببرد و چه متضرر شود! وضعیتی که بیش از هر چیز، شفافیت قانون و اعتبار نظام نظارتی را زیر سؤال میبرد.
من مهلا رنجبران هستم؛ متولد ۱۳۸۱، فارغالتحصیل کارشناسی مهندسی نقشهبرداری، و عاشق دنیای خبر و تصویر. خبرنگاری برای من فقط یک شغل نیست؛ چیزیست که باهاش زندگی میکنم، نفس میکشم و ازش لذت میبرم.
از سال 1404 با سلام سینما همکاری دارم و با تمرکز بر سینما، تلویزیون، چهرههای هنری و حواشی فرهنگی، تلاش میکنم خبر را نه فقط منتقل، بلکه حسبرانگیز کنم و با قلمم به کلمات روح ببخشم.