سکوت سیاسی در برلیناله ۲۰۲۶؛ چرا هنرمندان زیر فشارند؟
در حالیکه مراسم گرمی امسال با پیامهای سیاسی پررنگ همراه بود، جشنواره برلیناله ۲۰۲۶ که سابقهای طولانی در پرداختن به سیاست دارد، با فضایی غیرمنتظره از سکوت سیاسی مواجه شده است. این وضعیت زمانی جنجالی شد که ویم وندرس، رئیس هیأت داوران، در پاسخ به پرسشی دربار تأثیر حمایت دولت آلمان از اسرائیل بر موضع جشنواره نسبت به غزه، گفت: «باید از سیاست دور بمانیم.» این اظهارنظر موجب انتقادهای گسترده و انصراف آرونداتی روی از حضور در جشنواره شد و موج پرسشهای سیاسی در نشستهای خبری را شدت بخشید.
منتقدان میپرسند: آیا هنرمندان موظفاند در چنین موقعیتهایی موضعگیری کنند؟ بسیاری انتظار داشتند وندرس که پیشتر گفته بود «هر فیلم سیاسی است»، پاسخ قاطعتری ارائه دهد. اما برخی دیگر معتقدند الزام به اظهارنظر سیاسی برای همه مهمانان منصفانه نیست؛ برای نمونه، چرا میشل یئو که سالهاست در سوئیس زندگی میکند باید درباره سیاست آمریکا صحبت کند؟ یا چرا نیل پاتریک هریس، که برای معرفی یک فیلم نوجوانانه به برلین آمده، باید درباره تهدیدهای دیپلماتیک آمریکا اظهار نظر کند؟ با این حال، سکوت یا پاسخهای محتاطانهٔ آنان خود به سوژه اصلی رسانهها تبدیل شد.
تریشا تاتل، مدیر جشنواره، در بیانیهای نوشت که هنرمندان اکنون «ملزم به پاسخگویی به هر پرسشی» تلقی میشوند و در صورت امتناع «مورد انتقاد قرار میگیرند». در مقابل، تیلو یونگ، روزنامهنگار سیاسی آلمانی، معتقد است با توجه به «رشد فاشیسم» در غرب، هنرمندان با نفوذ گسترده باید از سکوت بپرهیزند. او میگوید: «فاشیسم دشمن آزادی هنری است و زمان آن رسیده که هنرمندان صدای خود را بلند کنند.»
در این میان، تنها موضعگیری صریحتر از سوی روپرت گرینت مطرح شد که در پاسخ به پرسشی درباره رشد راست افراطی در بریتانیا گفت: «طبیعتاً مخالفم.» هرچند این پاسخ ساده نیز بحثهایی درباره کارآمدی چنین پرسشها ایجاد کرد.
بهنظر میرسد برلیناله امسال تلاش دارد سیاست را به حاشیه ببرد و آن را بیشتر در آثار هنری بازتاب دهد تا در سخنان هنرمندان. با این حال، چهرههایی مانند تام مورلو با اظهارات صریح خود دوباره فضای سیاسی را به جشنواره بازگرداندند و با استقبال خبرنگاران روبهرو شدند.