رتبه‌بندی چهار اثر وسترن از تیلور شریدان خالق سریال Yellowstone

ترجمه اختصاصی سلام سینما؛ نگار رعنایی| این آثار، چه سریال و چه فیلم، وجوه مختلفی از جهان‌بینی تیلور شریدان را آشکار می‌کنند؛ جهانی سرشار از خشونت پنهان، اخلاق خاکستری، و سرزمینی که همیشه بزرگ‌تر از انسان‌هاست.

در ادامه چهار اثر وسترن او را با یکدیگر مرور خواهیم کرد. 

۴. The Madison (از ۲۰۲۶ تاکنون)

با وجود حضور بازیگران مطرحی چون میشل فایفر، کرت راسل و پاتریک جی. آدامز، «مدیسون» ضعیف‌ترین اثر وسترنِ غیر–Yellowstone شریدان محسوب می‌شود. داستان دربارهٔ خانوادهٔ ثروتمند کلایبِرن است که پس از یک فاجعهٔ خانوادگی، زندگی شهری نیویورک را ترک کرده و به درهٔ رودخانهٔ مدیسون در مونتانا پناه می‌برند؛ جایی که هم پناهگاه است و هم میدان مواجهه با حقیقت.

با وجود پس‌زمینهٔ مونتانا، سریال بیش از آنکه وسترن باشد، به درام خانوادگی مدرن نزدیک می‌شود. محور اصلی روایت، سوگ، جابه‌جایی و تلاش برای ترمیم روانی است؛ نه تقابل‌های کلاسیک وسترنی. همین موضوع باعث شده «مدیسون» بیشتر شبیه یک درام پرستیژ باشد تا یک وسترن تمام‌عیار.

انتظارات بالا نیز به ضرر سریال تمام شده است. با حضور شریدان در مقام نویسنده و فایفر و راسل در نقش‌های اصلی، بسیاری انتظار اثری بی‌نقص داشتند؛ انتظاری که برآورده نشد.
با این حال، بازی درخشان فایفر و تصویربرداری چشم‌نواز، نقاط قوت مهم سریال هستند. هرچند ضعف در پرداخت شخصیت‌های فرعی، به‌ویژه کاراکتر راسل مکینتاش با بازی آدامز، کاملاً محسوس است.

۳. Wind River (۲۰۱۷)

«ویند ریور» یک تریلر جنایی وسترن‌گونه است که از دل یک پرونده قتل، به موضوعاتی چون سوگ، تنهایی و خشونت علیه زنان بومی می‌پردازد. داستان با پیدا شدن جسد دختری جوان در منطقه حفاظت‌شده ویند ریور آغاز می‌شود. جین بنر (الیزابت اولسن)، مأمور FBI، برای تحقیق وارد منطقه می‌شود و کوری لمبرت (جرمی رنر)، ردیاب محلی، او را همراهی می‌کند.

فیلم از نظر بصری شباهتی به وسترن کلاسیک ندارد، اما روح ژانر (سرزمین بی‌رحم و انسان‌های گرفتار در مرز اخلاق) در آن جاری است. شریدان با مهارتی کم‌نظیر، دو ژانر جنایی و وسترن را در تعادل نگه می‌دارد؛ بدون آنکه یکی بر دیگری غلبه کند.

بازی رنر و اولسن از نقاط اوج فیلم است. شریدان هوشمندانه از ایجاد یک رابطه عاشقانه کلیشه‌ای میان آن‌ها پرهیز می‌کند و اجازه می‌دهد روایت بر محور درد، حقیقت و عدالت پیش برود.

اهمیت «ویند ریور» تنها در جنبهٔ سینمایی نیست؛ فیلم به شکاف‌های قانونی و بی‌توجهی سیستماتیک نسبت به خشونت علیه زنان بومی می‌پردازد؛ هرچند برخی منتقدان استفاده از شخصیت‌های سفیدپوست برای روایت این موضوع را محل بحث دانسته‌اند.
در مجموع، «ویند ریور» اثری تلخ، زیبا و ضروری است.

۲. Lawmen: Bass Reeves (۲۰۲۳)

این سریال ابتدا قرار بود اسپین‌آفی از 1883 باشد، اما در نهایت به‌عنوان اثری مستقل ساخته شد. «بَس ریوز» با بازی دیوید اویلووُ، دونالد ساترلند و دنیس کواید، زندگی یکی از مهم‌ترین و کمتر شناخته‌شده‌ترین چهره‌های تاریخ مرزهای آمریکا را روایت می‌کند: اولین معاون مارشال سیاه‌پوست غرب رودخانهٔ می‌سی‌سی‌پی.

سریال از پایان جنگ داخلی آغاز می‌شود و مسیر حرفه‌ای و اخلاقی ریوز را تا دوران بازنشستگی دنبال می‌کند. «بَس ریوز» در عین گستردگی تاریخی، روایتی عمیقاً شخصی است؛ مردی که مدام با این پرسش روبه‌روست که آیا قانونی که سال‌ها برایش جنگیده، واقعاً عادلانه است یا نه، به‌ویژه زمانی که می‌بیند بسیاری از دستگیرشدگانش بی‌درنگ به دار آویخته می‌شوند.

قدرت اصلی سریال، بازی درخشان اویلووُ است؛ اجرایی آرام، انسانی و دور از اغراق‌های قهرمان‌پردازانه. حضور یک قهرمان سیاه‌پوست در مرکز یک وسترن تلویزیونی، خود نقطهٔ عطفی در کارنامهٔ شریدان است.

هرچند سریال از نظر ریتم گاهی کند می‌شود، اما دستاوردهای آن بسیار فراتر از ضعف‌هایش است.

برنامه اولیه سازندگان، تبدیل Lawmen به یک مجموعه آنتولوژی بود، اما فعلاً این ایده عملی نشده و سریال در قالب یک مینی‌سریال باقی مانده است.

۱. Hell or High Water (۲۰۱۶)

بهترین اثر غیریلواستونی شریدان، بی‌تردید Hell or High Water است؛ فیلمی به کارگردانی دیوید مکنزی با بازی کریس پاین، بن فاستر و جف بریجز. داستان درباره دو برادر است که برای نجات مزرعه خانوادگی‌شان، بانک‌های کوچک تگزاس را با برنامه‌ریزی دقیق و بدون هیاهو سرقت می‌کنند. سرقت‌ها نه پرزرق‌وبرق‌اند و نه سینمایی؛ بلکه واقعی، سریع و حساب‌شده‌اند.

فیلم در مرز میان وسترن کلاسیک و وسترن مدرن حرکت می‌کند. می‌توان به‌سادگی جای برادران هاوارد را با یاغیان اسطوره‌ای وسترن‌های قدیمی عوض کرد.

بازی‌ها عالی‌اند، اما آنچه فیلم را ماندگار می‌کند، طنز تلخ، نقد اجتماعی و لایه‌های معنایی آن است.

تنها انتقاد جدی به فیلم، شباهت سبکی آن به No Country for Old Men است؛ شباهتی که گاهی اجازه نمی‌دهد فیلم صدای کاملاً مستقل خود را پیدا کند. با این حال، Hell or High Water همچنان یکی از بهترین نمونه‌های وسترن معاصر است.