نقد و بررسی فیلم Obsession؛ وحشتِ نسل Z در قالب یک کابوس خونین و بیرحم
ترجمه اختصاصی سلام سینما؛ نگار رعنایی| برخی فیلمها آگاهانه با زمانه خود وارد گفتوگو میشوند؛ برخی دیگر همچون صاعقهگیر عمل میکنند و انرژی فرهنگی پیرامون خود را جذب کرده و در قالب اثری پرتنش و زنده آزاد میکنند. «وسوسه» (Obsession) ساخته کاری بارکر از نوع دوم است. دومین فیلم بلند این یوتیوبر سابق ۲۶ ساله، خشم و رنجشهای جنسیتی فرهنگ اینترنتی دهه ۲۰۲۰ را در قالب یک داستان ترسناک شبیه به قصههای اخلاقی کمیکهای EC تقطیر میکند؛ اگر البته خود کارگردان چنین ارجاعی را بشناسد.
داستان: از یک «عشق بیصدا» تا یک کابوس تمامعیار
قهرمان فیلم، بر (مایکل جانستون)، مخفف «بارون»، یک «پسر خوب» خجالتی است که احساسات عمیقش نسبت به نیکی (اینده ناوارته)، دوست دوران کودکی و همکار فعلیاش در یک فروشگاه موسیقی خانوادگی، را پنهان میکند. او میداند اعتراف به عشقش احتمالاً رابطهشان را خراب میکند و حتی جمع دوستان مشترکشان، ایان (کوپر تاملینسون) و سارا (مگان لاولس)، را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. با این حال، دل همان میخواهد که میخواهد؛ و بر، برخلاف هشدار ایان، دیگر نمیتواند احساساتش را پنهان کند.
تا اینجا همهچیز بیخطر و قابلدرک است. اما آنچه پس از برآوردهشدن آرزوی بر رخ میدهد، (Obsession) را به تجربهای تلخ و آزاردهنده تبدیل میکند. فیلم بارکر بیرحمانه شخصیتهایش را در تلههایی شیطانی گرفتار میکند و سپس سقوط تدریجی آنها را زیر فشار نظاره میکند.
نیکیِ جدید: یک نسخه معیوب، خطرناک و گرفتار در جهنم
پس از آنکه بر (بهظاهر بیگناه) روی یک اسباببازی آرزویی میکند که «نیکی بیش از هر چیز در دنیا عاشق او باشد»، نسخهای دگرگونشده از نیکی ظاهر میشود.
این نیکی جدید واضحاً بیمار است:
• چشمانی بیفروغ
• گفتاری بریدهبریده
• رفتارهایی مانیک و نگرانکننده
• جیغهایی ناگهانی، گویی از کابوسی وحشتناک بیدار شده
و اینها قبل از آن است که او دست به خشونتهای هولناک علیه خود و دیگران بزند.
با وجود این نشانهها، چون نیکیِ جدید عاشق بر است، او خودخواهانه تصمیم میگیرد کنار او بماند، حتی زمانی که میفهمد نیکی واقعی در جهنم عذاب میکشد در حالیکه بدلِ او در آغوش بر است. تصمیمهای بر تا پایان فیلم ترسوتر و نفرتانگیزتر میشود و او سزاوار مجازات نیروهای نادیدنی اما گریزناپذیری است که اکنون سرنوشتش را کنترل میکنند.
خشونت عاطفی و بصری: از آری آستر تا بلومهاوس
بارکر، تحتتأثیر فیلمسازانی مانند آری آستر، علاقهای آشکار به خشونت عاطفی دارد؛ هم علیه شخصیتها و هم علیه تماشاگر. فیلم پر از تصاویر منزجرکننده است؛ به علاقهمندان به گربهها هشدار جدی میدهیم؛ صحنههایی وجود دارد که شما را وادار میکند پس از پایان فیلم فوراً به خانه برگردید و حیوان خانگیتان را چک کنید.
خشونت فیلم شوکهکننده و بیرحمانه است؛ از جمله صحنهای ناگهانی و بسیار خشن که برای جلوگیری از دریافت درجه NC-17 مجبور به سانسور آن شدهاند. (Obsession) از نظر احساسی و بصری آشفته است و خون و اضطراب را بر هر سطحی میپاشد.
ریتم یوتیوبی، طنز سیاه و ترس بدون جامپاسکر
بارکر علاقهای به ترساندن سنتی ندارد. او فیلم را با ریتمی نامتعارف و ناپایدار تدوین کرده؛ تأثیری از پسزمینهاش بهعنوان یوتیوبر و کمدین اسکچ.
فیلم بهجای جامپاسکر، پانچلاینهایی تلخ و کیهانی ارائه میدهد که هرچه داستان تاریکتر میشود، گزندهتر میشوند.
بزرگترین ضعف فیلم: غیبت یک نگاه زنانه
(Obsession) در پرداخت خشونت جنسی و روانی وارد بر نیکی ضعف دارد. روایت از دیدگاه بر که نیکی را بیشتر یک «جایزه» میبیند تا یک انسان، باعث میشود رنج او در حاشیه قرار گیرد.
با این حال، بازی درخشان ناوارته تا حد زیادی این نقص را جبران میکند. او در میان فورانهای مانیک، لحظاتی از شفافیت دردناک ارائه میدهد که یادآور انسان گرفتار در این کاریکاتور زنستیزانه است. گاهی بازی او یادآور نقشآفرینی افسانهای ایزابل آجانی در (Possession) است؛ تعریفی که برای یک بازیگر زن در ژانر وحشت، بالاتر از آن وجود ندارد.
آینده کاری بارکر: از یوتیوب تا بلامهاوس و A24
بارکر هنوز در حال رشد است، اما سریع دارد اوج میگیرد. فیلم قبلیاش، Milk & Serial، را خودش در یوتیوب منتشر کرد. فیلم بعدیاش، Anything But Ghosts، پروژهای چندمیلیوندلاری برای بلومهاوس با بازی آرون پل است. او همچنین مسئول «بازآفرینی» The Texas Chainsaw Massacre برای A24 شده که با توجه به ماهیت صاعقهوار نسخه اصلی، انتخابی عجیب اما قابلدرک است.
پرسش اینجاست:
آیا فیلمهای بعدی او نیز میتوانند لحظه فرهنگی خود را مانند (Obsession) ثبت کنند، یا این فیلم تنها یک «آرزوی یکباره» خواهد بود؟
دانشآموخته ادبیات انگلیسی و مترجمی با هفت سال تجربه کار. یک سال است در «سلام سینما» به تولید محتوا درباره سینمای جهان مشغولم. همیشه دنبال داستانهای جدید و تجربههای متفاوت در دنیای هنر هستم.